Het aardgas en het zondegeld

januari 18, 2014 by  
Filed under artikel

Het kabinet heeft er veel voor over. Om het rumoer in het verre Groningen te onderdrukken. En wat toonde Henk Kamp zich empathisch. Als het kabinet een paar jaar eerder iets van die empathie had kunnen opbrengen, zou er nu niet zoveel geld over de balk worden gesmeten.

Ik geef het toe, het zijn boude beweringen. Misschien helpt het als ik vertel dat ik van huis uit ‘Noordeling’ ben. In Drenthe geboren en getogen, in Groningen gestudeerd en in Friesland eindeloos gezeild. Ik ken in ieder geval die complexe houding van Noordelingen tegenover ‘het Westen’, zoals het daar heet. Aan de ene kant voelt men zich al jarenlang achtergesteld. maar aan de andere kant voelt men zich ook superieur. Calimero tegenover authentieke trots. Aan de ene kant eeuwig zeuren om geld in Den Haag, aan de andere kant die gezonde houding van ‘die lui daar hebben wij niet nodig’. Zou het waar zijn de meeste bestuurders het veiliger vinden om de eerste en niet de tweede houding aan te nemen? En  geldt dat al helemaal voor de importbestuurders die vanuit Den Haag zijn geparachuteerd als commissaris van de koning?

Terug naar de aardbevingen, waarvoor Den Haag nu eindelijk aandacht heeft. Het is mij volstrekt onduidelijk waarom de Haagse politiek er zo lang over heeft gedaan om te beseffen hoe rampzalig het is als je huis ernstig wordt beschadigd door een beving die alleen maar door de gaswinning kan worden veroorzaakt. Het is altijd verstandig om te onderzoeken of de jarenlange gaswinning de werkelijke oorzaak van de bevingen is. Maar het misstaat geen bestuurder om op voorhand in die causaliteit te geloven. Nederland is geen Japan. Wat zou anders de oorzaak van die bevingen moeten zijn? Zo simpel zit Den Haag niet in elkaar. In plaats van empathie te tonen, toonde Den Haag zich juist onaanraakbaar. Terwijl de NAM de keiharde verplichting had moeten krijgen om elke scheur in elk huis dubbel terug te betalen, koos Den Haag voor onderzoek en voor stilzwijgen. Zo werd niet de Groninger trots maar de Groninger Calimero wakker geschud.

Calimero’s kunnen alleen met veel geld worden gevoed. En zo gaan de volgende miljarden naar het verre Noorden. Na de PTT en de rijbewijzen kwamen de Langman-gelden, de gelden van het Waddenfonds en de compensatiegelden voor het niet doorgaan van de Zuiderzeelijn. Vanuit de gedachte dat de Noordelijke economie met veel geld kon worden opgekrikt. Ten eerste: die economie is op veel plaatsen helemaal niet beroerd. Groningen en Leeuwarden zijn prachtige steden. De kop van Drenthe staat vol met villa’s in een lommerrijke omgeving. De Friese meren en de Drentse hei zijn van een onbetaalbare schoonheid. Oh, waar blijft die Elfstedentocht. Ja, er zijn ook gebieden die economisch zwak zijn. Die dat al heel lang zijn. En die niet met geld tot een florerende kenniseconomie kunnen worden omgetoverd. Zelfs met een paar miljard sta je vaak machteloos.

Het is nog erger: het Noorden heeft al lange tijd grote moeite om een zinnige bestemming voor al dat geld te vinden. Het eerste project van het Waddenfonds betrof 11 miljoen euro voor het ophogen van de bruggen in het noordelijke deel van de Elfstedentocht. Niet voor die ene nacht die ik daar eens in de 17 jaar ronddool in het donker, maar voor de waterrecreatie die veel liever de Friese meren opzoekt. Met de Langman-gelden is dat deel van Friesland overigens geheel voorzien van aquaducten, die soms zo overbodig zijn dat de burgers verzoeken om de brug naast het nieuwe aquaduct te laten liggen, zoals in Woudsend gebeurde. En ook de Zuiderzeelijngelden kunnen maar geen bestemming vinden die economisch te verantwoorden is. Op het spoor Heerenveen-Groningen kan je heel lang rekenen, maar een fatsoenlijke businesscase krijg je nooit. Tramlijnen rond Groningen lijken interessant, maar werden door de meeste burgers overbodig gevonden. En het nieuwe cultuurpaleis van Groningen zou vanwege gebrek aan draagvlak nooit zijn gebouwd als de stad niet bijna onbeperkt uit de Haagse gelden kon putten.

Dat er dingen fout gaan bij de overheid, is gelukkig onvermijdelijk. Dat er even niet is opgelet bij de Noord/Zuidlijn in Amsterdam is erg te betreuren, maar daar heeft men over een paar jaar wel een prachtige metro. Hier wordt een gebrek aan aandacht afgekocht voor veel geld, waaraan  uiteindelijk niemand veel zal hebben.

[geplaatst in Trouw van 23 januari 2014]

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!