Afscheid van het nieuwe werken

mei 6, 2014 by  
Filed under artikel

Harrie Aardema schreef een dik boek over ‘verbindend leiderschap’. Daarin vertelt hij dat 70 tot 80% van alle organisatieveranderingen achteraf door de betrokkenen als mislukt worden beschouwd. Boonstra en anderen hebben daar onderzoek naar gedaan. Harrie is er niet verbaasd over. Veel reorganisaties hebben een hoog ritueel en verbaal karakter. En ze raken niet het echte werk, de zogenaamde primaire processen. Daarom gaat zijn boek over leiderschap. Leiding geven is veel belangrijker dan steeds weer de tent opnieuw inrichten. Misschien is het nog wel erger: juist wanneer het management niet in staat is om goed leiding te geven, wordt de tent steeds opnieuw ‘gekanteld’.

Is het daarom dat Aardema zo’n mooi onderscheid maakt tussen ‘leiderschap’ en ‘management’? In zijn definitie zorgt de ‘leider’ voor de visie. Het is aan hem om een visie te ontwikkelen op de organisatie. Hij hoort permanent te worstelen met de vraag: hoe kan het beter? In zijn denken staat vanzelfsprekend het primaire proces centraal. Welke veranderingen kunnen ertoe leiden dat we ons echte werk beter kunnen doen? Een manager daarentegen zorgt voor de uitvoering. Managers zijn van de routine, leiders van de verandering.

Jammer dat de woorden ‘verbindend leiderschap’ een wee gevoel achterlaten. Bovendien hoor ik dat soort termen – denk ook aan ‘dienend leiderschap’ – vooral uit de mond van veel te dominante directeuren, die bij de volgende reorganisatie tweederde van hun managers ontslaan omdat ze niet ‘dienend’ of ‘verbindend’ genoeg zouden zijn. Voor Aardema heeft ‘verbindend leiderschap’ wél echt betekenis. Toevallig weet ik dat Aardema gewoon een echt aardige man is. Als er bij Aardema door de ‘verbindende leider’ een visie wordt ontwikkeld, wordt die visie gezamenlijk ontwikkeld. En als er wordt nagedacht over noodzakelijke veranderingen, wordt er samen nagedacht. Bij Aardema komen veranderingen niet van buiten, maar van binnenuit. Van de leiding in samenspraak met ‘zijn’ of ‘haar’ mensen.

Dat alles staat zo haaks op het nieuwe werken, dat het moment gekomen is om hier afscheid van elkaar te nemen. Het is spijtig. Het nieuwe werken was me inmiddels nog geen dierbare, maar wel een vertrouwde gesprekspartner geworden. Maar ik besef dat je grotere stappen zal moeten zetten als je overheid beter wilt laten functioneren. Flexplekken, iPads en thuiswerken zijn echt te mager. Er is behoefte aan een inhoudelijke visie op het werk en op de organisatie. Leiding en medewerkers zullen daar samen aan moeten werken.

Dit zou ook een mooi moment voor mij kunnen zijn om deze blogs af te sluiten. Als ik doorga is het gevaar immers levensgroot dat ik zelf ga vertellen wat er moet veranderen. Dan tuimel ik in de valkuil waarin velen voor mij zijn gevallen. Dan ga ook ik als buitenstaander wel even vertellen welke veranderingen wenselijk zijn. Terwijl nu juist de mensen zelf moeten bepalen hoe ze hun werk beter kunnen doen. Hoe ze gelukkiger kunnen worden op hun werk.

Dus: dank voor het lezen, dank voor het meedenken, dank voor het commentaar.

Toch zou dat een onbevredigend slot zijn van deze blogs, zowel voor mij als voor de lezer. Eerst boze reacties uitlokken van gelovigen die mij verwijten alleen maar kritiek te hebben en geen argumenten te geven – wat ik overigens bestrijd -, om daarna geen enkel alternatief te bieden. Daarnaast vind ik het zelf veel te spannend om op zoek te gaan naar veranderingen die wel betekenis kunnen hebben, of op zijn minst naar dilemma’s waar bestuurders van overheidsorganisaties tegenaan lopen. Ik heb ervaring bij de overheid, op departementen, ik heb ervaring bij een planbureau en een adviesorgaan. Vanuit die ervaring kan ik opschrijven waarvan ik werk zou maken als ik in de positie zou zijn. Ik beweer dus niet dat men het op mijn manier moet doen. Hoogstens kan het vervolg op deze blogs ter inspiratie dienen. Kan ik tips geven voor departementen (en gemeenten) en voor kennisinstellingen die werken voor de overheid. Op een departement gaat het in de kern om het ontwikkelen van beleid en bij (deze) kennisinstellingen om het doen van onderzoek voor het beleid.

Comments

One Comment on "Afscheid van het nieuwe werken"

  1. Pierre on zo, 25th mei 2014 22:28 

    Hoi Wim,
    Vorige week bedacht ik me dat je een belangrijke implicatie van flexwerken misschien toch over het hoofd hebt gezien in je reeks: wat mij vooral opvalt is dat senio medewerkers, clustercoordinatoren, afdelingshoofden en directeuren ten prooi zijn gevallen aan een enorme nivelleringsslag, ze hebben net zo veel of weinig recht op werkruimte als standaard beleidsmedewerkers. Ik vind dat toch best wel opmerkelijk. Als je iemand zou vragen een procentje loon in te leveren is dat toch veel moeilijker te slikken.
    Groet
    Pierre

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!