De fossiele energieke samenleving

mei 27, 2014 by  
Filed under artikel

Elke tijd heeft zijn eigen zondagswoorden. Woorden die het goed doen. Waarmee je waarderende blikken onder je publiek kan opwekken. Waar mensen op een of andere manier blij van worden. Wie zo’n begrip beter doordenkt, ontdekt nog andere functies. Soms verdoezelen zondagswoorden onderliggende tegenstellingen. Soms verdoezelen ze onmacht. Zo’n woord is de ‘energieke samenleving’. Eén op de drie ambtenaren uit Den Haag verwijst er naar. Adviesorganen geven ervan op. En de minister komt ermee weg.

De ‘energieke samenleving’ is de Nederlandse pendant van de Engelse ‘big society’. Big society is een ideologie. Het is de ideologie van de Tories, van Cameron. De samenleving kan het zelf meestal beter dan de overheid. Laat de overheid daarom de samenleving de ruimte geven. Dat is een heldere politieke keuze. Mensen moeten voor zichzelf opkomen en mensen moeten zichzelf maar redden. Maar zo zijn wij niet, wij in Nederland. Bij ons is die ‘big society’ al snel verworden tot de ‘energieke samenleving’, een samenleving die vooral de overheid moet helpen om zijn doeleinden te bereiken. Omdat de overheid het niet alleen af kan.

Ik voel me bij die ‘energieke samenleving’ veel beter thuis dan bij de ‘big society’ van Cameron. De overheid moet steun zoeken bij de samenleving, moet beleid samen met burgers gestalte geven. Prima. Maar dat betekent nog niet dat de samenleving de overheid altijd kan helpen. En het betekent zeker niet dat de samenleving altijd evenveel zin heeft om de samenleving te helpen.

Ik werk veel voor het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, waar ook met veel warmte over de ‘energieke samenleving’ wordt gepraat. Omdat ik in die contreien vaak les geef, is het mijn plicht om zo af en toe wat dieper op die energieke samenleving en IenM in te gaan. Ik begin met de constatering dat de burger IenM dus meer moet helpen. Vervolgens luidt de vraagt: maar hoe dan? En wat doen jullie er zelf aan? En altijd luidt het antwoord: duurzame energie! Inderdaad ik zie veel burgers die zich met hand en tand tegen windmolens verzetten. Ik zie ook veel lokale initiatieven voor duurzame energie, maar ondanks al die initiatieven is nog steeds maar 4% van onze energie duurzaam. Zo hard gaat dat niet. Ik zie ook veel burgers met liefde hard rijden op de snelweg of met liefde het vliegtuig nemen. Ik woon toevallig op een plek waar het fijn stof het uitzicht bijna beneemt. Allemaal energieke burgers. Maar wel een fossiele energieke samenleving.

Het departement doet goed werk op het gebied van het milieu. Veel kwalijke stoffen zijn aan normen gebonden en aan banden gelegd. Burgers kozen politieke partijen die daartoe de aanzet hebben gegeven. En natuurlijk vooral Brussel. Maar nergens zie ik burgers die uit zichzelf CFK uit hun spuitbussen halen en schilders die uit zichzelf zonder lood willen verven. En hoe moet het met die wegen en die dijken die zo netjes door RWS worden onderhouden en worden vernieuwd. Ik moet er niet aan denken dat burgers energiek hun eigen schopje in grond gaan zetten. En dat spoor? Smeekt niet iedere reiziger dat de overheid nu eindelijk eens ingrijpt?

Bij andere departementen is het al niet anders. SZW heeft vooral te maken met heel veel mensen die te weinig energie, te weinig opleiding en te weinig kansen hebben om zelfstandig in hun bestaan te kunnen voorzien. VWS heeft te maken met heel veel mensen die de energie missen om het bed te verlaten, en met heel veel energieke burgers die met liefde ingaan op het uitdijende aanbod aan medische voorzieningen, waardoor de kosten in de zorg nauwelijks in de hand zijn te houden.

Op Binnenlandse Zaken blijken de provincies zo energiek dat de bestuurlijke reorganisatie nooit van de grond komt. Op EZ blijken de grote bedrijven zo energiek dat het topsectorenbeleid vooral gericht is op de gevestigde belangen. In Europa blijven de boeren zo energiek dat ze 40% van het totale budget opslokken. De criminele wereld is zo energiek dat Veiligheid en Justitie er de handen aan vol heeft. En de burgers zijn zo energiek bij het invullen van hun belastingaangifte dat de Belastingdienst de strijd al lang niet meer aan kan.

Ik hou van energieke mensen. Maar ik hou toch vooral van energieke bestuurders en ambtenaren die het publieke belang energiek dienen. Vanwaar die voorliefde voor die energieke samenleving in de Haagse burelen? Wat wordt hier verdoezeld? Zouden misschien veel Haagse bestuurders en ambtenaren het gevoel hebben dat de overheid nog te vaak tekort schiet? En is de ‘energieke samenleving’ vervolgens een stoplap om de perceptie van het eigen falen verteerbaar te maken?

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!