Leren is meer dan reproduceren

oktober 20, 2014 by  
Filed under artikel

Ik had er genoeg van. Vorige week keek ik een tentamen van de eerstejaars na. Het tentamen was redelijk goed gemaakt. Normaal reden voor tevredenheid. Maar na 30 tentamens werd ik moe van al die vergelijkbare antwoorden. De studenten hadden alleen of in hechte samenwerking de goede antwoorden bedacht. Beter: ze hadden heel netjes gereproduceerd wat ik ze had verteld. Maar hadden ze ook iets geleerd?

Vanmiddag moest ik weer voor de klas. Voor een andere groep. Het was hun vijfde college. Weer zo’n stijl oplopende collegezaal, waarin de braven voorin de klas zitten en de brutalen achterin. Ik parafraseer. En allemaal heel betrokken bij mijn college. De deelname is een feest om te zien. Elke week zit de zaal weer vol. Maar allemaal zijn we bezig met reproduceren. Ik reproduceer de stof en het boek en de studenten hopen voldoende op te vangen om bij het tentamen dit alles weer op hun beurt te kunnen reproduceren. Ze zijn ook erg benieuwd naar het soort vragen dat ik tijdens het schriftelijke tentamen zal gaan stellen.

Waarom doe ik dit? Ik weet dat de studenten morgen 80% van het college van vandaag zijn vergeten. En over een paar maanden is bijna alles weg. Hoorcolleges blijven niet hangen. De studenten bereiden zich vooral voor op het tentamen. Ze vragen zich niet af of ze de relatie tussen Prorail en NS beter begrijpen, maar wat ze moeten doen om het tentamen te halen. Als ik iets over gemeenten en decentralisatie vertel, zie je ze denken wat voor tentamenvraag daarbij zou kunnen horen. Ze zijn helemaal gericht op reproduceren (en daarna zo snel mogelijk vergeten) en nauwelijks op leren. Leren, met een hoofdletter.

Als je leert dan beklijft het. Dan ben je in staat om voortaan sommige berichten in de krant anders, en beter te begrijpen (ja, dat is bestuurskunde). Als je leert ben je in staat om het strategisch gedrag van het bestuur van de studentenvereniging beter te begrijpen. Als je leert ben je in staat om te begrijpen waarom de waarheid niet de heilige graal van de politiek is. Als je leert begrijp je het besturen beter, de politiek beter en de maatschappij beter. Intussen vertel ik de stof die ze straks op het tentamen moeten kunnen reproduceren.

Ik had er genoeg van. Op tal van plekken in het land leer ik cursisten dat leren veel meer is dan reproduceren. Maar op de universiteit sta ik voor een stijle collegezaal alleen maar uit te stralen dat ze straks moeten reproduceren wat ik ze nu vertel. Om die reden gaf ik vandaag anders college. Ik begon met de vraag: wat heb je hier de afgelopen weken geleerd. Ja ik vraag wat heb je geleerd, ik vraag niet: wat heb je hier gehoord? Er kwamen vier mooie antwoorden. Ze maakten blij. Maar er waren ook ongemakkelijke blikken. Zo doen we dat toch normaal niet. U vraagt toch elke week waarover we het de vorige week hebben gehad?

Ik besprak openlijk mijn twijfels en mijn verwarring met de studenten. Ik zei dat ik helemaal geen zin in dat tentamen had. Dat ik veel liever had dat ze een mooi paper schreven, waaruit zou blijken dat ze werkelijk iets hadden geleerd. Iets wat ze nooit meer zouden verleren. Iets wat je leert, verleer je niet. Iets wat je onthoudt, vergeet je na een tijdje. Ik bood ze aan om geen tentamen te doen. Een studente vroeg of ze het geleerde ook visueel mocht presenteren. Ze dacht aan een schilderij.

Sommigen werden enthousiast, anderen waren vooral verward. Ze waren al aan de voorbereiding van het tentamen begonnen. Ze dachten dat ze moesten reproduceren. Anderen vroegen zich af hoe de nieuwe regels zouden luiden. En of de examencommissie dit wel goed zou vinden. En of ze het boek ook mochten meenemen naar het tentamen, en of ze aantekeningen in het boek mochten maken. En of ze samen met elkaar een paper mochten maken. En of ze én het tentamen én het paper mochten maken en of dan het hoogste cijfer zou tellen. De vertrouwde veiligheid van de reproducerende universiteit was even weggevallen.

Na 35 minuten was het debat voorbij. Een studente vroeg of we nu niet lang genoeg hadden gepraat over dit onderwerp en of we niet verder konden met de stof. Ik dacht erbij: de stof die straks moet worden gereproduceerd. Maar misschien, heel misschien hebben deze 35 minuten veel meer betekent voor de studenten dan die andere 505 minuten die ik voor deze groep zal staan. Dat ze iets hebben geleerd. Namelijk dat leren meer is dan reproduceren.

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!