Het energielabel en de rituele bureaucratie van Stef Blok

januari 10, 2015 by  
Filed under artikel

Zoals bekend heeft de overheid het goed met ons voor. Maar soms willen wij niet wat de overheid wil. En dan kan de overheid vreemde sprongen maken. Daarvan is het beleid rondom het energielabel een prachtig voorbeeld. Als docent bestuurskunde neem ik het in dank aan.

Wat is er gebeurd? We verbruiken te veel fossiele energie en dat gaat ten koste van het klimaat. We moeten overstappen op duurzame energie en we moeten minder energie gaan gebruiken zolang die duurzame energie er nog niet is. Huizen kosten veel energie. Daar valt dus veel winst te boeken. Daarom moeten nieuwe huizen vanaf 2020 energieneutraal worden gebouwd. Maar ja, dat is maar een half procentje van de hele voorraad. De echte winst valt te boeken als ook de bestaande voorraad minder energie verliest.

Iedereen beseft dat het weinig zin heeft om de woningeigenaren te verplichten om zijn huis te isoleren, als de overheid daar geen miljarden bijlegt. Om die reden bedacht de overheid een hele verstandige truc, die overeenkwam met de modernste bestuurskundige inzichten (!). Voortaan was de verkoper verplicht om bij de verkoop een ‘energielabel’ van zijn huis te tonen. Dan zouden de energiekosten van het huis meteen inzichtelijk zijn. Dat zou (grote) invloed hebben op de prijs van het huis. En daarmee zou de verkoper worden gestimuleerd om zijn huis vóór de verkoop te isoleren. Hij zou als het ware de kosten van de isolatie meteen terugverdienen.

Het was een prachtig plan. Maar er was geen sanctie. En veel erger: de kopers bleken helemaal geen belang te hechten aan zo’n label. De prijs van een huis wordt bepaald door de plek, de plek en de plek. En niet door die paar centen voor de stookkosten. Dus in de praktijk vroeg geen koper om een energielabel en was de verkoper al lang blij dat hij de kosten van een energielabel niet hoefde te betalen. Leuk geprobeerd, maar beleid mislukt.

Toen is de beleidswereld wellicht in blinde woede ontstoken. [Wie dat zijn geweest, kan ik als burger niet vaststellen.] Het was zo’n goed plan en als het dan niet goedschiks kan, dan moet het maar kwaadschiks. Minister Stef Blok gaat nu wettelijk vastleggen dat de koper een boete krijgt als hij een huis komt zonder energielabel! Dus niks meer moderne bestuurskunde, maar gewoon een lekker ouderwetse boete. Bovendien krijgt elk huis nu een energielabel toegestuurd, en als dat niet klopt moet jezelf maar zorgen dat het gaat kloppen. [Ik heb overigens begrepen dat Stef Blok niet met naam en toenaam onder die brief wilde staan; dat vind ik dan wel weer wijs van Stef, maar niet erg dapper.]

Wacht even, hoe zat het ook al weer? Energiekosten hebben nauwelijks invloed op de prijs van een huis. Daarom hebben burgers bij de koop van een huis geen behoefte aan een energielabel. En daarom is er voor de verkoper weinig aanleiding om iets aan isolatie te doen. En om die reden heeft de optie van een energielabel niet geleid tot energiebesparing. Waarom zou een boete voor al die kopers die geen behoefte hebben aan een energielabel, daar dan wel toe leiden?

Minister Blok, wij gaan voor de plek, de plek en nog eens de plek. Als wij een huis kopen, hebben we wel andere dingen aan ons hoofd dan uw zorgen over energiebesparing. Nee, dit is weer een mooi voorbeeld van rituele bureaucratie.

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!