Geef burgers de ruimte #jvdr2015

maart 28, 2015 by  
Filed under artikel

2015 is het Jaar van de ruimte. Dat is geen toeval. 2015 was de tijdshorizon van de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening, later aangescherpt tot de Vinex. Het is dus een goed moment om de ruimtelijke ordening weer eens onder de aandacht brengen. Dat kan geen kwaad. Al twee kabinetten hebben de nationale ruimtelijke ordening ten grave gedragen. De ruimte is een speelbal geworden van provincies en gemeenten. Ik heb over die nationale teloorgang van de nationale ruimtelijke ordening een dubbel gevoel, en daarom heb ik ook een dubbel gevoel bij dat Jaar van de Ruimte. Ik zal vertellen waarom.

Aan de ene kant ben ik verbaasd over de geringe aandacht van de rijksoverheid voor de ruimte. We leven met veel mensen in een klein land en de ruimte is schaars. Dus alle reden om die ruimte te ordenen, ook vanuit Den Haag. Er zijn grote nieuwe thema’s die om een nieuwe ordening van de ruimte vragen. Ik denk aan de klimaatverandering, met de bijbehorende zeespiegelstijging en de steeds grotere behoefte aan duurzame energie. Tegelijkertijd besef ik dat het project ‘Ruimte voor de rivier’ niets anders is dan een fantastisch geslaagd ruimtelijk project. Alleen noemen we dat blijkbaar geen ruimtelijke ordening meer. Zelfs het nieuwe Deltaprogramma (wegnemen van overstromingsrisico’s) in in wezen één groot ruimtelijk project. Ook bij de aanleg van nieuwe wegen wordt tegenwoordig de ruimtelijke ordening meteen meegenomen. Dus misschien is er iets minder reden tot verbazing.

Aan de andere kant ben ik helemaal niet verbaasd dat de ruimtelijke ordening met al zijn nota’s en al zijn dwingelandij achter ons ligt. Het was niet alleen een technocratisch maar ook een modernistisch project. Technocratie in die zin dat deskundigen de dienst uitmaakten. In wezen had men aan de politiek een broertje dood. Modernistisch in die zin dat ons een nieuw leven van licht, lucht en ruimte werd opgelegd. Paternalistisch, met heel veel goede bedoelingen. Voor mij ruikt ruimtelijke ordening altijd nog naar stedelijke doorbraken, Bijlmermeer en groeikernen. Ik weet het, sorry, ik ga daarmee velen volop op de gevoelige tenen staan. Maar mijn licht anarchistische, dan wel liberale haren, gaan al snel overeind staan als ik weer zo’n ruimtelijke ordenaar tegenkom, die veel beter weet wat goed voor mij is, dan ik in jaren zou kunnen bedenken.

Ik ben dus heel blij met een Jaar van de Ruimte als het vooruitkijkt. Als het een platform wordt van nieuwe gedachten over de verdeling van de ruimte, zonder die technocratische en modernistische balast. Als het om nieuwe mensen gaat en niet om de oudjes die nog één keer treuren over het hoe mooi die Tweede Nota was. En dat die Vierde Nota dat niveau al niet meer haalde. Brrr, hou op! Geef burgers de ruimte!

 

[Column voor Bouwend Nederland]

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!