Zou de #UvA mijn leervragen willen weten

augustus 14, 2015 by  
Filed under artikel

In 1970 begon ik met een studie economie in Groningen. Het was een faliekante mislukking. Op de HBS had ik een economie-leraar die vooral les gaf in ‘politiek economie’. Zeg maar het soort dingen wat Willem Vermeend en Rick van der Ploeg in de Telegraaf doen. Of Bas Jacobs en Sweder van Wijnbergen in de Volkskrant en de NRC. Het boeide me mateloos. Helaas kreeg ik op de universiteit vooral bedrijfseconomie. En veel boekhouden. Conform de tijdgeest begon ik met een paar studiegenoten een actie voor een ander onderwijsprogramma. We kregen geen poot aan de grond, want al die medestudenten wilden het bedrijf van hun vader overnemen. Een goed moment om over te stappen naar sociologie.

Het was niet alleen een simpele mismatch. Niemand heeft me op die Economische Faculteit ook gevraagd wat ik kwam doen. Wat ik wilde leren. En zelf had ik nog niet geleerd om mijn leervragen goed te verwoorden. Het onderwijs stond bovendien in die tijd volledig in het teken van het zenden. Op de middelbare school wist de leraar wat jij moest leren en het kwam niet bij hem op om meer aan te sluiten bij jouw leerbehoeften. Op de universiteit was het niet anders, of zelfs nog erger. En dat geldt al evenzeer voor het massale onderwijs in de sociologie, in die eerste jaren voor het Kandidaats. Zeg maar tijdens de bachelorstudie.

En dan sta ik nu aan het begin van een nieuwe academische studie. Ik heb geen idee hoe ze het in Amsterdam doen. Al ruikt het studieprogramma naar de Groningse tijd. Maar ik weet het wel wat ik wil leren. En als toevallig toch iemand mij vraagt wat mijn leervragen zijn voor mijn bachelor muziekwetenschap zeg ik het volgende:

  • Ik wil meer leren over de relatie tussen de muziekgeschiedenis en de maatschappelijke context. Hoe hangen veranderingen in het muziek-idioom samen met sociale veranderingen?
  • Ik wil meer inzicht krijgen in historische parallellen tussen muziek, schilderkunst, architectuur en eventueel literatuur.
  • Ik wil musicologisch begrijpen wat het kenmerkende is van de muziek van mijn lievelingscomponisten Bach, Händel, Gluck, Mozart, Beethoven, Schubert, Mendelssohn, Brahms, Wagner, Mahler, Bruckner, Shostakovich, Stravinsky en Ten Holt. Het ontleden van de betovering, zonder te verzeilen in het tegenovergestelde: de onttovering.

Maar goed, ik kan wel braaf mijn leervragen formuleren, maar ik kom daar ook om iets over het vak ‘musicologie’ te leren, en zij weten wat dat vak inhoudt. En daarmee zit je meteen midden in het grote dilemma van het onderwijs. Hoe leren we zo effectief mogelijk? Het is algemeen bekend dat ik veel meer leer, als ik zelf eerst mijn leervragen formuleer. Maar wat te doen als mijn leervragen aan de kern van het vak voorbijgaan? Heeft de docent dan geen punt als hij toch even die kern wil vertellen? En ben ik wel in staat om de goede leervragen te formuleren, als ik nog te weinig van het vak af weet? Is het niet beter eerst eens rustig te luisteren naar wat de docent te melden heeft?

Ja en nee. Onderzoek, ja onderzoek, toont namelijk aan dat ik morgen 80% ben vergeten van het hoorcollege dat ik vandaag heb gevolgd. Na drie maanden is het college nagenoeg geheel in mijn brein verdampt. En we weten inmiddels uit onderzoek dat je vooral leert door eerst je eigen leerbehoefte te verwoorden. Dus je eigen leervragen te formuleren.

Dus moeten we ergens een middenweg zien te vinden. Mij moet duidelijk worden gemaakt wat het vak inhoudt én ik moet worden geholpen bij het formuleren van mijn leervragen. Daarna ga ik met hulp van docenten op zoek naar het antwoord op die leervragen. Dat lijkt mij de ideale middenweg, waarin de student optimaal leert. Voorwaarde is dat het lernen door de student centraal staat en niet het lehren door de docent. Waarom kennen we in het Nederlands maar dat ene woord: leren? Met het grote gevaar dat een universitaire docent heftig staat te zenden vanuit de gedachte dat hij dan aan het leren is.

Zie ook: Je kan pas leren, als je weet hoe mensen leren

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!