De #RLi, het klimaat en het geloof in de wet

oktober 24, 2015 by  
Filed under artikel

Eerst maande de rechter uit de Urgenda-zaak de regering om zijn klimaatbeleid drastisch aan te scherpen. Daarna adviseerde de Raad voor de Leefomgeving en infrastructuur de regering om bij wet vast te leggen welke klimaatdoelen in 2050 moeten worden gehaald. Het recht lijkt een nieuwe glorietijd tegemoet te gaan. Of toch niet?

Wetten geven de overheid instrumenten om doelen te bereiken. En wetten waarborgen de rechten van de burger tegenover de almacht van de overheid. Maar wetten die de burgers vrijwaren van de gevolgen van de klimaatverandering of wetten die de overheid moeten dwingen om later beleid in een bepaalde richting te ontwikkelen: het lijkt me een beetje vreemd. Ik zeg erbij: ik ben geen jurist.

Laat ik beginnen met vast te stellen dat de wetten in Nederland niet (door de rechter) worden getoetst aan de Grondwet, zoals in andere landen wel het geval is. Dus zelfs het opnemen van de verplichting om iets tegen de klimaatverandering te doen in de Grondwet, zou vooral (of zelfs: alleen) symbolische betekenis hebben.

Over de uitspraak van de rechter in de Urgenda-zaak heb ik me als niet-jurist bevreemd. Als de rechter de wet al niet mag toetsen aan de Grondwet, waarom zou de rechter dan wel het beleid van de regering mogen toetsen aan haar eigen streefcijfers? Natuurlijk, daarvoor bestaat een echte toets. En die toets wordt uitgevoerd door de kiezer. De kiezer bepaalt bij de volgende verkiezingen of hij een kabinet wil afrekenen op het niet halen van streefcijfers. De streefcijfers zijn immers vooral een belofte aan de kiezer, en niet aan de rechter.

De RLi is blijkbaar geïnspireerd geraakt door de Urgenda-zaak en adviseert het kabinet om de klimaatdoelen bij wet vast te leggen. Niet de instrumenten, maar de doelen. Het doet me denken aan de discussie over de sociale grondrechten in de vorige eeuw, die er uiteindelijk toe heeft geleid dat een aantal van dat soort rechten in de Grondwet zijn opgenomen. Ik heb er daarna nimmer meer van gehoord. Iedereen heeft recht op een woning. Ja, en wat als je geen woning hebt? De overheid doet zijn best. En wat als de overheid onvoldoende zijn best doet? En wat is onvoldoende? Het is een morele uitspraak zonder sanctie.

Wat voor de grondwet geldt, geldt te meer voor een aparte wet met klimaatdoelen. Wat in de grondwet staat, kan niet zomaar worden geschrapt, hoe weinig betekenis het ook heeft. Maar één kamermeerderheid is voldoende om een gewone wet in te trekken. En wat te denken van  een nieuwe wet met heel andere doelen? In feite is een wet met doelen niet meer dan een scheet in een netje. We gaan het regeerakkoord toch ook geen wettelijke status geven?

Daar komt in dit geval nog iets bij. De RLi stelt voor om bij wet vast te leggen dat de doelen in 2050 moeten zijn bereikt. 2050? 2050! Elke rijkstrainee kan een brief schrijven om de Kamer uit te leggen dat d’e doelen in 2050 vanzelfsprekend worden bereikt, “bij de verwachte intensivering van het beleid van volgende kabinetten” en, natuurlijk, vanwege “de vele innovaties op technologisch gebied die ons nog te wachten staan”.

Mocht het kabinet toch besluiten een dergelijke wet aan te nemen, dan adviseer ik meteen ook de wereldvrede in 2050 uit te roepen en het einde van honger, armoede en ziekte. En misschien kunnen we ook het sterven bij wet afschaffen.

 

[geschreven voor www.deleunstoel.nl]

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!