Epiloog: waarom schrijven studenten geen strafregels

november 7, 2015 by  
Filed under artikel

Er was een aardige studente die me weer even deed herinneren aan mijn kortstondige studie muziekwetenschap. Ze had mijn blogs gelezen over die studie die ik anderhalve week had volgehouden en wilde me graag vertellen dat het inmiddels nog erger was geworden. De ‘Juf’ heette tegenwoordig voor iedereen de ‘Viooljuf’. Ze blijft blijkbaar pronken met haar studie aan het conservatorium, die haar overigens niet verder heeft gebracht dan de universiteit. Het eerste tentamen was achter de rug. Omdat onduidelijk was wat de leerstof was, was het prettig dat de tentamenvragen reeds eerder waren uitgedeeld. Ook had een student een half punt extra in de wacht weten te slepen voor zijn opdracht nadat hij wel de correcte regelafstand had gebruikt. En ten slotte werd nog steeds veel tijd verknoeid met het oplezen van namen om ieder aanwezigheid te controleren. Desondanks werd de collegezaal steeds leger.

Ik kreeg geen spijt van mijn besluit om na anderhalve week mijn studie voortijdig af te ronden. Toch vraag ik me nog wel eens af waarom die universitaire studie zo schools en zo bureaucratisch is en waarom ik zo naïef ben geweest om te denken dat het anders zou zijn. Die laatste vraag is hier minder belangrijk dan de eerste. Toch is het komisch dat ik in Rotterdam onder andere ben opgestapt vanwege de kilte van het onderwijs, terwijl ik heel romantisch veronderstelde dat het in Amsterdam bij zoiets wonderschoons als muziekwetenschap wel veel beter zou moeten zijn. Daarnaast was de stap van hoogleraar naar student gewoon te groot. [Zeker als zo’n viooljuf je eerste onderzoeksvraag afkeurt omdat hij ‘vooringenomen’ zou zijn. Ja, ik weet dat ik mij nog bescheidener had moeten opstellen.]

Maar waarom is dat universitaire onderwijs zo bureaucratisch en zo schools. Het eerste heeft ongetwijfeld veel te maken met de grote aantallen studenten. Het zal ook iets te maken hebben met de tegenwoordige student die wil weten wat zijn ‘rechten’ zijn. Maar het heeft ook alles te maken met de overdosis aan managers en ondermanagers waaronder de huidige universiteiten gebukt gaan. [Zoals gesubsidieerde muziekscholen tegenwoordig ten onder gaan en vervolgens zonder subsidie en zonder managers gewoon kunnen doorgaan.] Het heeft alles te maken met de verzelfstandiging van allerlei overheidsinstellingen, zonder ze daadwerkelijk onder de tucht van de markt te brengen. Ik ga de vele andere bekende voorbeelden hier niet geven.

Het verschoolsing van de universiteit heb ik zelf lang toegeschreven aan de veranderde student en aan de grote aantallen studenten. In Amsterdam heb ik een heel ander mechanisme gezien. En dat mechanisme laat zich simpel samenvatten: omdat de docenten niet weten wat doceren is, worden de studenten steeds kinderachtiger aangepakt. Natuurlijk, als hoogleraar was ik het mechanisme al veel eerder tegengekomen. Aanwezigheidsplicht! Moest je, als je bij een ander vak inviel, bijhouden wie aanwezig was en vooral wie niet aanwezig was. Meestal weigerde ik die onzin. Waarom zou je een student verplichten jouw college bij te wonen, als je mag veronderstellen dat die student heel goed zelf kan beoordelen of de tijd van het collegelopen zinvol is besteed? En natuurlijk: een aanwezigheidsplicht voor studenten wordt altijd ingevoerd omdat te veel studenten beoordelen dat de tijd van het collegelopen niet zinvol is besteed. In dat licht is het wel grappig dat de aanwezigheidsplicht nooit voor docenten geldt, die zich regelmatig door ‘gastdocenten’ mogen laten vervangen.

Zo kunnen veel studenten zeuren over het aantal pagina’s dat ze moeten bestuderen voor een omdat ze schools worden benaderd. Als je serieus ingaat op de leervragen van de studenten, heb ik nog nooit een student horen klagen over een literatuursuggestie. Zo kunnen veel studenten zeuren over de omvang van het paper (hoeveel pagina’s met welke regelafstand…?), maar vinden alle studenten het geweldig als ze uitgelegd krijgen wat ze goed en fout hebben gedaan, in plaats van ongemotiveerd een 7 te ontvangen. Zo kunnen veel studenten zeuren over vrijstellingen voor bepaalde vakken, maar vinden ze het geweldig als ze zelf hun vakkenpakket zouden mogen samenstellen. En waarom hebben zoveel studenten zoveel moeite met het afronden van hun studie: omdat ze te weinig begeleiding krijgen bij het schrijven van hun thesis.

Een laatste voorbeeld: het bindend studie-advies aan het einde van het eerste jaar. Wie in het eerste jaar niet voor alle vakken slaagt, moet vertrekken. In Rotterdam is die regel iets soepeler: je mag onvoldoendes halen, als die maar met ruime voldoendes worden gecompenseerd. De gevolgen waren boeiend. Uit onderzoek bleek dat de studenten eerder minder dan meer tijd aan hun studie gingen besteden (ongeveer 20 uur per week…..). En er werd voortaan op leven en dood onderhandeld om van een 4,7 een 4,9 te maken. In Amsterdam leerde ik dat er een veel handiger vluchtroute is: je schrijft je in juni uit voordat je een negatief bindend studieadvies hebt ontvangen en je schrijft je in september weer in om gewoon opnieuw te beginnen. De studie muziekwetenschap was blij met deze extra studenten.

Het lijkt een soort vicieuze cirkel: het onderwijs is ondermaats (en geheel aanbodgericht), de student doet te weinig en de docent stelt nadere regels. Verschoolsing is het onvermijdelijke resultaat. Het wachten is nog op de strafregels.

 

Zie hier het hele Dagboek van een weerstudent

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!