Transities blijken pas achteraf @janrotmans @drk75

december 7, 2015 by  
Filed under artikel

Afgelopen week een mooi college gehad van Derk Loorbach over transitiemanagement. Heeft me veel opgeleverd. Ik trek voor mezelf drie conclusies.

  1. De begrippen transitie en transitiemanagement zijn inmiddels erg vervuild geraakt. Elke verandering waarvoor we aandacht willen vragen, wordt al snel ‘transitie’ genoemd. En wat vroeger vaak verandermanagement heette, heet nu transitiemanagement. Toch is het jammer om zo achteloos met het begrip ‘transitie’ om te springen. Bij een transitie gaat om het om structurele veranderingen die een grote impact hebben op de maatschappij. Simpel gezegd: het gaat om een faseovergang. Bijvoorbeeld: de overgang van paard en wagen naar de auto. Of het gaat om een schaalsprong met grote maatschappelijke gevolgen. Zoals we vanaf de jaren 60 massaal gebruik zijn gaan maken van die auto, met de suburbanisatie en de files rondom de steden als zichtbaar gevolgen. Zo is de gewenste overgang van fossiele naar duurzame energie ook als een transitie te beschouwen.
  2. Daarmee ben ik meteen bij mijn tweede conclusie aangekomen. Want of en hoe die transitie van fossiele naar duurzame energie zal plaatsvinden is nog geheel ongewis. In feite zullen we pas achteraf kunnen vaststellen of er sprake is geweest van een transitie. Ook de industriële revolutie (de transitie naar het industriële tijdperk) hebben we pas na afloop kunnen vaststellen. En of we een maatschappelijke verandering willen benoemen als ‘transitie’, als ‘faseovergang’, wordt erg door onze manier van kijken bepaald. In feite is elke transitie een sociale constructie. Je kan hem niet beet pakken, je kan hem niet zien, je kan je er pas achteraf een beeld van vormen.
  3. Dat maakt het idee van ‘transitiemanagement’ ook zo eng. Iets was je pas achteraf kunt vaststellen, zou je vooraf al kunnen bewerkstelligen. Iets wat je achteraf pas kunt vaststellen, zou je vooraf al kunnen wensen. Natuurlijk wensen we een snelle overgang van fossiele naar duurzame energie. Natuurlijk is die overgang na afloop als een transitie aan te merken. Maar of die transitie, hoe ‘onvermijdelijk’ ook, zal plaatsvinden, weten we nog niet. In feite is de ‘transitie’ van fossiele naar duurzame energie dan ook een hele bijzondere ‘transitie’. Het is een vooraf gewenste transitie, terwijl transities tot op heden pas werden vastgesteld als ze blijkbaar hadden plaatsgevonden. Hoe noemen we dat? Een intentionele transitie? En dan maar zeggen dat het geloof in de maakbaarheid tanende is.

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!