Otterspeer en de hutkoffer van W.F. Hermans

juni 27, 2016 by  
Filed under artikel

Mijn goede vriend Jan Gielkens heb ik het niet durven vertellen. Dat ik mij gezet had aan het lezen van de dubbeldikke biografie over W.F. Hermans van de hand van Willem Otterspeer. Jan weet hoe je zo’n biografie moet schrijven en weet overtuigend aan te tonen dat Otterspeer regelmatig zondigt tegen de regels waaraan een goede biograaf zich heeft te houden.

Toch was ik geïnteresseerd in die dubbeldikke biografie van Otterspeer. Vooral omdat W.F. Hermans me interesseert. Het heeft me wel veel tijd gekost om al die pagina’s door te ploegen. En ik kan nog steeds niet bepalen of Gielkens gelijk heeft, omdat ik die formele regels niet ken. Maar ik weet wel dat  die biografie van Otterspeer niet deugt. En die conclusie dringt zich steeds meer op naarmate je vordert in die honderden pagina’s tekst.

Op één of andere manier is Otterspeer in het bezit gekomen van een hutkoffer met brieven, ansichtkaarten en andere parafernalia over en van Hermans. We krijgen ze allemaal te lezen. Veel structuur brengt Otterspeer niet aan in zijn betoog. Het is allemaal een beetje chronologisch. Maar ook weer niet helemaal. Zo lezen we op een willekeurig moment over het verschijnen van Hermans’ Onder professoren  en dat het boek goed is verkocht. En nog een paar van dat soort feiten. Daar lijkt het bij te blijven. Het stelt me teleur, omdat ik in dezelfde periode in Groningen heb gestudeerd en ik graag meer had gelezen. Maar wie schetst mijn verbazing als 20 pagina’s verder een heel hoofdstuk aan Onder professoren is gewijd. Het is slechts een voorbeeld. Wie de hele hutkoffer wil beschrijven, raakt het overzicht vanzelf een keer kwijt.

Maar dat is niet mijn belangrijkste bezwaar tegen deze biografie. Mijn belangrijkste bezwaar is dat Otterspeer amper een poging doet om Hermans te positioneren te midden van zijn collega-literatoren. Andere schrijvers worden slechts genoemd als ze een ansichtkaart hebben gestuurd. Of wanneer Hermans ruzie met ze heeft gemaakt. En hoe vaak dat laatste ook het geval is, daarmee wordt op geen enkele wijze de literaire context geschetst van het schrijverschap van Hermans. [Afgezien van een obligaat hoofdstukje over de onderlinge relatie tussen Hermans en Mulisch.] Inderdaad, Hermans was een eenzame eenling, maar hij stond wel op de schouders van anderen. Hij veranderde de Nederlandse literatuur. Hij inspireerde vele anderen. En hij week af van die andere groten om hem heen, als Mulisch, Reve, Nooteboom, Claus, Campert en Haasse. Maar daarover gaat het boek niet.

In feite komt Otterspeer niet verder dan een eenvoudige psychologische schets van de persoon W.F. Hermans. De man was knorrig, was bars. Zoals de titel van het tweede deel luidt: De zanger van de wrok. Maar als ik over de (voor mij) grootste Nederlandse schrijver uit de twintigste eeuw een biografie lees, wil ik bovenal lezen over de literaire betekenis van Hermans. En deze biografie gaat helemaal niet over literatuur. Waarom schrijft Willem Otterspeer geen biografie over Piet de Jong?

Comments

One Comment on "Otterspeer en de hutkoffer van W.F. Hermans"

  1. Peter Rutgers on ma, 27th jun 2016 18:03 

    Beste Wim,
    Jij en jouw beste vriend Jan Gielkens zijn niet de enigen die moeite hebben met Willem Otterspeer als biograaf van W.F. Hermans. Per e-mail stuur ik je de reactie van Hans Renders (hoogleraar ‘biografie’) in VN 29-02-2015 op Otterspeers werk. Wellicht al bekend. Zie voor Renders en zijn Biografie Instituut in … Groningen: http://www.rug.nl/research/biografie-instituut/ . Sinds mijn schrijven van de biografie van Frans Cappetti lees/raadpleeg ik die bron frequent. Eh …, een biografie van Piet de Jong? Die is er al. Groet, Peter.

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!