Van Rey én zijn rechter maakten er een potje van

juli 16, 2016 by  
Filed under artikel

Het is een vertrouwd beeld. De integriteit van het lokaal bestuur is in het geding, het Openbaar Ministerie maakt er met veel vertoon een zaak van en uiteindelijk loopt het met een sisser af. Dit keer gaat het om Jos van Rey, oud-wethouder van Roermond. Voordien jarenlang Tweede- en Eerstekamerlid voor de VVD. Wat de rechter betreft komt hij weg met een taakstraf van 240 uur. Zes weken maaltijden rondbrengen in het verpleegtehuis van zijn schoonmoeder. Na alle publiciteit zijn die zes weken inderdaad een ‘sisser’.

Daarmee sluit Van Rey aan in een lange rij integriteitskwesties in het lokaal bestuur. Sinds Ien Dales de legendarische woorden sprak, dat je niet een ‘beetje integer’ kan zijn en dat om die reden alertheid op zijn plaats is, zijn vele wethouders en burgemeesters aangeklaagd. En bijna altijd werd het een flop. Daarvoor zijn goede redenen aan te voeren.

De rechter kan niets met het woord integriteit. Een rechter moet een handeling toetsen aan de wet. Maar voor integriteit bestaan geen vaste regels. Integriteit is altijd een onderwerp van politiek debat. Dus wat de één niet-integer noemt, noemt de ander misschien wél integer. Wat te denken van een wethouder die zijn raad onvoldoende informeert om daarmee zijn eigen politieke hachje te redden. Is dat integer? Is dat niet-integer? Of wat te denken van een wethouder die zijn raad voorliegt. Is dat integer? Is dat niet-integer? Beide standpunten zijn legitiem. Want er bestaat geen wet die wethouders verbiedt te liegen. Liegende wethouders moeten in de gemeenteraad ter verantwoording worden geroepen en moeten gewoon naar huis worden gestuurd. Ook als je niet in strijd met de wet heb gehandeld, kan er nogal eens sprake zijn van niet-integer gedrag.

Zo wordt ook meteen duidelijk waarom integriteitskwesties voor de rechter vaak leiden tot teleurstellende uitspraken. Vooral als het Openbaar Ministerie en de media vol op het orgel gaan. Van Rey kan zich schuldig hebben gemaakt aan machtspolitiek, kan burgemeesterskandidaten hebben voorgelogen, kan te veel zijn eigen mening hebben doorgedrukt in de gemeenteraad, maar is er ook sprake van strafbare feiten? Verder reikt de wet niet. Dus: is corruptie overtuigend aangetoond: een wethouder die geld aanneemt, terwijl hij wist dat een directe poging wordt gedaan om hem om te kopen? Is valsheid in geschrifte overtuigend aangetoond, terwijl over vieze zaakjes in de regel zo weinig op papier staat? Terwijl het Openbaar Ministerie de kaart speelt van de integriteit, mag de rechter slechts oordelen over  strafbare feiten. Ja, dan is de kans erg groot dat een muisje wordt gebaard. Terwijl we nog steeds met zijn allen mogen vinden dat Van Rey niet integer heeft gehandeld.

Toch is in de zaak Van Rey iets anders aan de hand. Ik heb het relaas van de rechter er maar eens bij gepakt. En dan vallen me drie zaken op.

Ten eerste doet deze rechter wél allerlei uitspraken over de integriteit van Van Rey. Zo vraagt de rechter zich af of Van Rey wel ‘handig’ is geweest. Het antwoord luidt onverbloemd: “Zeker niet!” De rechter zegt zelfs dat Van Rey uiterst onhandig is geweest “omdat hierdoor de sterke indruk is ontstaan van een ‘voor-wat-hoort-wat-fraudecultuur’.” Maar op grond van welke wetten kan worden vastgesteld of je ‘onhandig’ bent? Geen idee. De rechter geeft hier gewoon een niet-relevante prive-mening. Gelukkig heeft hij dit zelf ook door: “Toch zijn dit niet de vragen die bij de strafoplegging aan ons voorliggen.” Precies, maar waarom doe je dan toch dit soort uitspraken over de integriteit van Van Rey?

Ten tweede toont de rechter in deze casus nu juist wel aan dat er sprake is van strafbare feiten. Waar veel integriteitskwesties vastlopen in een gebrek aan bewijs, heeft Van Rey niet alleen de geheimhoudingsplicht van de vertrouwenscommissie (bij een burgemeestersbenoeming) geschonden, heeft hij niet alleen geknoeid met volmachten bij lokale verkiezingen, hij heeft zich ook gewoon schuldig gemaakt aan corruptie. Hij heeft geld aangenomen voor zijn verkiezingskas en hij heeft zich laten fêteren met reisjes naar voetbalwedstrijden en vastgoedbeurzen. Daarbij stelt de rechter nadrukkelijk vast dat Van Rey “wist dat hij werd omgekocht”. Hij wist dat hij dat geld kreeg en dat die reisjes voor hem werden betaald, omdat zijn gever (Van Pol) verwachtte dat hij er iets voor terug zou doen. Ik betaal jouw verkiezingscampagne, op voorwaarde dat jij me straks aan een paar leuke opdrachten helpt. De integriteitskwestie loopt hier helemaal niet vast in een gebrek aan bewezen strafbare feiten. Hier is gewoon sprake van corruptie. Ook naar het oordeel van de rechter.

Ten derde valt me dan ook op hoe bizar laag de opgelegde straf is. Een taakstraf van 240 uur. Als we ons zorgen maken over het aanzien van de politiek, als we ons zorgen maken over het vertrouwen dat burgers hebben in lokale en landelijke politici, dan kan het toch niet waar zijn dat je bij bewezen corruptie wegkomt met 240 uur maaltijden rondbrengen in het verpleegtehuis van je schoonmoeder?

Comments

One Comment on "Van Rey én zijn rechter maakten er een potje van"

  1. Gerard Snel on za, 16th jul 2016 16:05 

    Scherp geanalyseerd Wim. Wat ik ook zo raar vond: de rechter achtte de kans op recidive gering. Die lijkt mij eerlijk gezegd levensgroot: Van Rey geeft heeft nergens een grammetje beseft getoond dat hij over de grens is gegaan, en heeft zich vrolijk weer in de politiek gestort. De kans op recidive lijkt mij eerlijk gezegd levensgroot

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!