Waarom @ZefHemel de stad overschat

oktober 3, 2016 by  
Filed under artikel, De Stad

Het was een vurig pleidooi van Zef Hemel. Zo kennen we hem. Het gaat in de wereld steeds meer om steden. Vooral om grote steden. Tien miljoen inwoners is in Azië eigenlijk niets meer. Hij schreef er een mooi boek over. En de NRC gaf hem een podium om zijn pleidooi te herhalen. Nederland zou alleen kunnen meekomen als we de steden zouden laten groeien. Zef bedoelde: als we Amsterdam voortaan alle ruimte zouden geven. Door Amsterdam te laten groeien, zou Nederland misschien nog kunnen meekomen.

Wat een simpele gedachte. Maar laat ik niet kleinzerig zijn. Zef heeft een punt. Maar zijn analyse is veel te simpel.

Het is al eeuwen waar: bedrijven floreren in steden beter dan er buiten. Tenzij de nadelen van de steden groter worden dan de voordelen. Dat was het geval in de tweede helft van de afgelopen eeuw. Het was beter om buiten te wonen, dan in de vervuilde (Rotterdam) en verpauperde (Amsterdam) steden van de jaren 60 en 70. Wat ook waar is: over de langere termijn is er nog steeds sprake van urbanisatie: mensen trekken naar steden. En daarom woont nu de meerderheid van de wereldbevolking in steden. En wat ook waar is: de kenniseconomie, die de huidige welvaart schraagt, gedijt vooral in steden. Daarin geef ik Zef helemaal gelijk.

Ik deel ook zijn opvatting dat Amsterdam moet groeien. Amsterdam groeit overigens ook al heel snel zonder dat Zef en ik dat adviseren. De komende tien jaar bouwt Amsterdam er terecht 50.000 woningen bij. En daarna ongetwijfeld nog veel meer. Maar de gedachte van 2 miljoen inwoners is voorlopig een droom van Zef. Zef en ik zullen dat niet meer meemaken. Laten we niet vergeten dat Amsterdam in de jaren 60 meer inwoners telde dan het succesvolle Amsterdam van dit moment. Meer dan 900.000 inwoners. In de Pijp. in de Staatsliedenbuurt, in Watergraafsmeer. De arbeidersgezinnen van toen hadden minder vierkante meters nodig dan de yuppen van nu.

Maar die vergelijking met die Aziatische steden slaat nergens op. De NRC was zo vriendelijk, of juist zo onvriendelijk, om allemaal onmogelijke flats af te beelden bij het verhaal van Zef. Alsof dat ons voorland zou zijn. Nou, dat zal ons voorland niet zijn. En veel belangrijker: het hoeft ons voorland niet te zijn.

Want laten we eens kijken naar het gemiddelde inkomen van die inwoners van Shanghai. Het ligt de helft lager dan het inkomen van de gemiddelde Amsterdammer. En dan is Shanghai nog spekkoper in China. In al die andere grote steden in China verdient men aanmerkelijk minder. Ook interessant: in Shanghai daalt het gemiddelde inkomen, terwijl het in Amsterdam stijgt. Ja, Shanghai heeft meer dan 20 miljoen inwoners. Amsterdam zit nog steeds ruim onder de miljoen. Waarom wil Zef eigenlijk zo graag groeien?

Het antwoord is simpel: de analyse van Zef is te simpel. Nederland behoort tot de rijkste landen ter wereld. Top 10. Nederland behoort tot de innovatiefste en meest concurrerende landen ter wereld. Top 5. Wat die cijfers ook waard mogen zijn. Maar de grootste stad van Nederland telt nog geen 1 miljoen inwoners. Waarom moeten we dan dat arme China gaan kopiëren?

Het is veel interessanter om te onderzoeken waarom we ondanks het ‘gebrek’ aan grote steden zo welvarend zijn. Laat ik drie argumenten noemen.

Ten eerste hebben we een zeer goed georganiseerd land. Democratie, nagenoeg geen corruptie, uitstekend georganiseerde arbeidsmarkt (ik maak hier een internationale vergelijking en doe niet mee aan het bekende en onnozele gemopper over Nederland) en een heel hoog opgeleide bevolking.

Ten tweede zijn we sterk in ondernemerschap. En vooral in handel. En in innovatie. En handel en ondernemerschap floreren niet alleen in steden. En vooral minder dan de kenniseconomie die het volgens theorie vooral van steden moeten hebben.

Ten derde zou die variëteit in steden wel eens de kracht van Nederland kunnen zijn. Rotterdam floreerde ooit als eerste haven van de wereld. Nu trekt Amsterdam weer even de kar. Zoals vroeger Dordrecht, Middelburg en Hoorn de motor waren van de Nederlandse economie.

Het heeft dus weinig zin om achter de mode van de grote steden aan te lopen. Het is beter om van de kracht van de Nederlandse economie uit te gaan. En in dat verband is het niet onverstandig om er in Amsterdam een paar woningen bij te bouwen.

Comments

4 Comments on "Waarom @ZefHemel de stad overschat"

  1. Jasper Luiten on di, 4th okt 2016 08:08 

    En eigenlijk is Nederland, zeker de randstad, al een grote stad die goed met elkaar verbonden is (maar het kan beter). Overigens, van west naar oost Londen met de metro kost ook ruim een uur. In die tijd kan ik op- en neer van Amsterdam naar Utrecht. Moeten we niet ook een beetje oppassen niet te vervallen in misplaatste stadspromotie? Amsterdam meet zich graag aan de groten der aarde, maar past meer in het rijtje: Hamburg, Lyon, Keulen..

  2. Jasper Snippe on di, 4th okt 2016 18:09 

    Doet me aan twee dingen denken. Een, de kracht van Nederlandse steden is agglomeratie kracht!
    Over hoe dit werkt, wordt steeds meer kennis verkregen.

    En twee, een anekdote van een Chinese investeerder die in een bedrijfspand rond Groningen investeert: “lekker dicht bij Schiphol”

    It’s a perspective of scale!

    Laten we de kwaliteit van de Europese steden koesteren, ‘klein’, compact, goed bereikbaar, groen en veel cultureel erfgoed.

  3. Erik De Haan on di, 4th okt 2016 22:28 

    In het artikel van Zef in de NRC stonden een paar beweringen over de economie van Nederland in vergelijking tot de economie van Los Angelos, Moskou en Istanbul. Allemaal ongeveer 17 mln inwoners. Volgens Zjef is de economie van Los Angeles zeker twee keer groter dan die van Nederland, die van Moskou en ook Istanbul evenaren de Nederlandse. Als je de cijfers even controleert blijkt dat wat Zef beweert volledig onjuist is. Zie bijv.: https://en.wikipedia.org/wiki/Greater_Los_Angeles_Area#Economy De economie van Moskou en Istanbul zijn veel kleiner dan de NL – economie.

    Ik vind het ongelooflijk dat iemand zo’n podium krijgt terwijl hij gewoon liegt over de basisfeiten. De reactie van medewerkers van het PBL op de website stadszaken is dan nog heel netjes (Zef’s evangelie is flinterdun).

    M.a.w Zef is veel mening, veel marketing, maar geen wetenschap. En dat voor iemand die door de gemeente Amsterdam op een bijzonder hoogleraarstoel is gezet. Misschien een wat harde reactie, maar dit soort zaken bezorgen de wetenschap en daarmee beleid wat wetenschappelijk is gefundeerd een slechte naam.

    Erik de Haan (Milieu-econoom)

  4. Hugo Gordijn on do, 24th nov 2016 23:53 

    Wim heeft natuurlijk gelijk dat Zef doordraaft met zijn loflied op de stad. Dat is allemaal heel leuk vanuit zijn perspectief als lieve Ruimteman. Maar vanuit het perspectief van de benedenmodale of modale werknemer niet meer. Juist in mono-centrische regios’s als London en Paris zie je dat de arbeiderswijken die eertijds de populatie leverden voor de arbeiders nu doorgroeien naar verder verwijderde locaties.
    Bij ons zie je dit ook gebeuren. Schiphol moet betrouwbaar personeel van steeds verder halen en wordt ook nog eens geinfilteerd door gangs.

    Nee Zef, je hebt goed oog voor de positieve effecten van de verdichte stad, maar weinig voor de negatieve aspecten !
    Hartelijke groeten,
    Hugo Gordijn

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!