Dromen van @ZefHemel helpen Amsterdam niet vooruit

oktober 17, 2016 by  
Filed under artikel, De Stad

Er stond een interview met mij in Het Parool. Ik had een reactie geschreven op de romantische fantasieën van Zef Hemel over Amsterdam. En Het Parool vond het aardig mij daarover te interviewen. Ik vond dat een goed idee, hoewel ik enigszins in gewetensnood kwam. Ik vind Zef Hemel een ontzettende aardige man. Maar zijn gedachten zijn niet altijd te volgen.

Zo meent hij dat Amsterdam zo snel mogelijk moet groeien naar een stad van 2 miljoen inwoners. Niet de regio Amsterdam, maar de stad Amsterdam, binnen de gemeentegrenzen. Mijn interview was voor Zef een teleurstelling. Op zijn site reageert hij: http://www.zefhemel.nl/?p=10133. Hij noemt mij een oude sociaal-democraat. Daar is overigens niks mis mee. Gelukkig, hij reageert ook inhoudelijk. Hij roemt Shanghai en Los Angeles en verlangt van mij meer verbeeldingskracht. Shanghai en Los Angeles? Ja de eerste stad telt 22 miljoen inwoners en de tweede 18. En daar juicht Zef over.

Het is een bijzondere reactie op mijn interview. Ik moet constateren dat Zef niet alleen een aardige man is, maar ook een dromer, een romantische dromer. En dat zeg ik niet alleen op basis van de column op zijn website. Maar ook op basis van zijn boek. Via social media vraagt Zef zich steeds bezorgd af of ik zijn boek wel heb gelezen. Ik heb het gelezen. Het is een mooi uitgegeven boek. Dat over heel veel gaat, maar dat nergens een overtuigend argument levert voor de conclusie dat Amsterdam op korte termijn moet groeien naar 2 miljoen inwoners. Amsterdam, niet de regio Amsterdam. Want die regio telt al heel veel inwoners.

Laat ik drie argumenten geven.

1  Het is grappig om Amsterdam met Shanghai of Los Angeles te vergelijken. En de lezer mag het woord ‘grappig’ door andere woorden vervangen. Amsterdam is werkelijk van een heel andere orde. Ik weet wel dat Zef in zijn boek Amsterdam in één adem noemt met London als hij het over grote steden heeft. En ook dat is grappig. Amsterdam telt 840.000 inwoners. En niet onbelangrijk: Amsterdam telde in de jaren 60 870.000 inwoners. Amsterdam groeit hard, maar Amsterdam is nog steeds het verlies in de jaren 60 en 70 (stadsvernieuwing, groeikernen) aan het goed maken. Amsterdam wil tussen 2015 en 2025 50.000 woningen bouwen. Dat gaat lukken. Vorig jaar werden er al 8300 woningen gebouwd. Maar in 50.000 nieuwe woningen kan je wellicht 80.000 mensen huisvesten. Tegelijkertijd worden elders woningen afgebroken, gaat de ‘gezinsverdunning’ door en worden woningen gesplitst en worden kantoren verbouwd tot woningen. Op de achterkant van een sigarenkistje: Amsterdam mag blij zijn met een groei van 100.00 inwoners in tien jaar tijd. Realistisch gezien mogen we aannemen dat Zef al lang dood is wanneer Amsterdam in het huidige tempo de 2 miljoen inwoners bereikt. Nee, als we echt realistisch zijn zal Amsterdam dat aantal nooit halen. En ook nooit de ambitie moeten hebben om dat aantal te halen.

2 Het is grappig om Shanghai met Amsterdam te vergelijken. China is groot, Shanghai is groot. Maar het gemiddelde inkomen in Shanghai is nog niet de helft van het gemiddelde inkomen in Amsterdam. En dan tel ik Amsterdam-West, Amsterdam Zuid-Oost en Amsterdam-Noord helemaal mee. Zef suggereert, nee: Zef schrijft dat steden welvarender zijn als ze groter zijn. Ik ken alle literatuur over de groei van steden, en over agglomeratievoordelen. Ik ken alle literatuur over de Triomf van de stad. Ik ken alle literatuur over de kenniseconomie en het belang van face-to-face-contacten. Maar toch zijn mensen in Amsterdam veel welvarender dan in Shanghai en in Nederland veel welvarender dan in China. Dus inwonertal en bevolkingsdichtheid zijn niet de enige factoren. Sorry, het is een open deur. Maar ik moet hem intrappen als Zef steeds maar weer Shanghai en Los Angeles en al die andere grote steden aanhaalt als argument, nee als bewijs voor een veel groter Amsterdam.

Laten we uitgaan van eigen kracht, en die kracht is groot. Blijkbaar is Amsterdam veel rijker dan Shanghai. Dan is het dus interessant om je af te vragen waardoor dat komt. Waarom zijn wij, internationaal gezien, zo rijk? Komt dat door onze handel? Komt dat door onze kennisintensieve landbouw? Komt dat door onze instituties? Door onze democratische rechtsstaat? Door onze organisatie van de arbeidsmarkt? Ik heb geen keihard antwoord, maar ik weet wel dat het o, zo simpel is om alle welvaart en alle geluk aan de omvang van de steden toe te schrijven. Historisch gezien is het zelfs heel goed denkbaar dat juist de concurrentie tussen al die kleine Nederlandse steden eeuwenlang heeft bijgedragen aan onze welvaart.

Beste Zef, blijf inspireren, maar blijf ook analyseren, zoals een wetenschapper betaamt. En droom wat minder over Shanghai en over oude sociaal-democraten. Want vooral dat laatste heeft er niks mee te maken.

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!