Top 200 van de macht als bladvulling van @Volkskrant

december 17, 2016 by  
Filed under artikel

En daar hebben we hem weer: de top 200 van de macht van de Volkskrant. Ik heb lang meegedraaid in Den Haag en ik heb lang onderzoek gedaan naar macht. Maar deze top 200 is een kwaliteitskrant onwaardig. Natuurlijk, we herkennen allemaal veel mensen. Natuurlijk, de betrokkenen zullen het leuk vinden als ze een plaatsje zijn gestegen. Maar wat zouden we zeggen als het om de Top 200 van de macht van de Nieuwe Revue zou gaan? Ik vrees dat velen zich dan een beetje zouden generen als ze op zo’n lijst zouden staan.

Als wetenschapper is mijn conclusie: het is onzin.

Als wetenschapper weet ik ook dat het verschrikkelijk moeilijk is om vast te stellen wie ‘macht’ heeft. De Volkskrant beseft dat blijkbaar ook door verderop in de krant alleen over ‘invloed’ te spreken. Dat klinkt wat vriendelijker. Maar op de voorpagina wordt toch echt de Top 200 van de macht aangekondigd. Laten we eerst eens proberen om ‘macht’ te definiëren: macht is het vermogen om je zin te krijgen door iemand anders tegen zijn wil in iets te laten doen of besluiten. Er zijn vele varianten van deze definitie, maar de meeste politicologen zijn het er wel over eens dat het bij macht gaat om een vermogen (het is niet eenmalig), om je zin te krijgen (ze doen wat ik wil), tegen de zin van anderen in (je hebt pas macht als ze je ook je zin geven als ze dat eigenlijk niet zouden willen).

Maar hoe stellen we dan vast of iemand macht heeft? Daarover zijn de politicologen het niet eens. Aanvankelijk zocht men vooral naar de reputatie. Als anderen vinden dat ik macht heb, zal ik wel dat vermogen hebben etc. Maar heb ik dat vermogen etc dan ook werkelijk? Geen idee. Om die reden ging een volgende generatie politicologen aan de slag met het grondig analyseren van besluitvormingsprocessen. Interessant, een stap verder, maar als mensen nu eens anticiperen op mijn macht en om die reden al op voorhand mijn standpunt delen? En als over onderwerpen nu eens geen besluiten worden genomen? Dus ook die analyse van besluitvormingsprocessen zegt niet alles.

Toen kwam de gedachte op dat netwerken, zeg maar contacten, misschien wel iets zou zeggen over de verdeling van macht in een samenleving. Als iemand er dichtbij zit, is de kans toch groter dat hij iets te zeggen heeft. Maar ook die analyse vertoont grote gaten. Ten eerste betekent ‘er dichtbij zijn’ niet zonder meer: je zin krijgen. Nee, in feite zegt het eigenlijk niets. Ten tweede: we weten niet in welke netwerken de macht werkelijk wordt uitgeoefend. Zo onderzoekt de Volkskrant elk jaar wie in het bestuur van het Concertgebouw zit, alsof daar wordt besloten over het macro-economisch beleid of over de decentralisatie van de AWBZ.

Wat de Volkskrant precies doet is overigens niet duidelijk. Ik begrijp dat dit jaar één onderzoeker, Jeroen Hendriks, een lijst heeft opgesteld en dat de redactie daar een sappig verhaal bij heeft geschreven. Jeroen Hendriks baseert zich ten eerste op een netwerkanalyse. Vervolgens komt er een computermodel bij van pas, hetgeen de indruk wekt dat er echte wetenschap wordt bedreven. En ten slotte worden de uitkomsten van het onderzoek “bijgesteld na een journalistieke ‘reality check’ via vertrouwelijke gesprekken met prominenten uit de elite” (ja, ja, de eerder genoemde reputatiemethode!). Ten slotte worden Koning en Koningin, kabinet en Tweede-Kamerleden, buitenlandse bestuurders en niet bestuurlijke actieve rijke ondernemers (sic!) en opinieleiders uitgesloten. En zo komt Hans Wijers voor de derde maal bovenaan. En staat Wouter Bos als directeur van het VUmc tot zijn schrik dit keer op plaats 48.

Ik vond het eenmaal wel grappig. Maar bij de zoveelste keer denk ik: bladvulling. Ik stel voor dat de Volkskrant het onderzoek voortaan in de zomer publiceert. In de komkommertijd.

Comments

2 Comments on "Top 200 van de macht als bladvulling van @Volkskrant"

  1. H. Boerboom on za, 17th dec 2016 20:29 

    Wim, altijd nuttig als er verstandig commentaar wordt gegeven. Het is raar dat daar tegenwoordig kennelijk enige moed voor nodig is.
    Dank!!

  2. wimderksen on za, 17th dec 2016 20:30 

    jij ook dank!

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!