Graag PEARL én Primos

september 6, 2018 by  
Filed under artikel, De Stad

Er zijn nachten geweest dat ik ervan droomde: PEARL of Primos. Ik was directeur van het Ruimtelijk Planbureau (RPB). Eerst had je Primos, een regionaal bevolkingsprognosemodel dat met een riant contract van het ministerie van VROM door een privaat bedrijf in Delft aan de man werd gebracht. Het RPB ontwikkelde met het CBS het model PEARL, dat natuurlijk veel beter was. Bovendien werden de PEARL-prognoses gratis ter beschikking gesteld. Toch bleef het ministerie van VROM bij Primos zweren. Ja, de minister kreeg ik een keer om, maar bij de ambtenaren is me dat nooit gelukt. Soms vraag ik er nog wel eens naar: heeft PEARL al gewonnen? 

Natuurlijk was die discussie onzin. Niemand heeft ooit kunnen bewijzen, dat PEARL beter is dan Primos. Aan beide modellen is jaren door verstandige demografen gewerkt. En beide modellen zijn zo langdurig gekalibreerd dat de uitkomsten nog maar nauwelijks kunnen verschillen. [Kalibreren is een methode om je eigen model aan de uitkomsten van andere modellen aan te passen.] 

Maar het is ook kortzichtig om te willen kiezen. Ik weet het: ambtenaren en politici baseren zich graag op één model. Dat geeft zekerheid, beter gezegd: schijnzekerheid. Blijkbaar is het prettiger om van één getal uit te gaan dan van twee. Terwijl iedere wetenschapper zal zeggen dat we hoogstens een bandbreedte kunnen voorspellen. En dat twee voorspellingen een beter beeld geven van die bandbreedte dan één. 

Bovendien kunnen juist de verschillen tussen twee prognoses, heel leerzaam zijn. Want waaraan zijn die verschillen te wijten? Waarin verschillen de aannames van de onderzoekers? En welke aanname heeft meer grond? Ik weet het: zo denkt een nieuwsgierigheidsgedreven wetenschapper. Maar waarom zouden de gebruikers van de prognoses niet nieuwsgierig mogen zijn? 

Daarin ligt ook de grootste kracht van een prognosemodel: in de vergelijking. Niet in het voorspellen van de toekomst. Zo is het niet zo interessant dat het CBS voorspelt dat Nederland blijft groeien tot 2060. Het is veel interessanter dat ze een paar jaar geleden nog voorspelden dat Nederland na 2030 zou gaan krimpen. En met name de vraag: waarom hebben ze hun voorspelling moeten bijstellen? Welke (mogelijke) trendbreuk is opgetreden? 

Wat een weelde dat we twee regionale bevolkingsprognosemodellen hebben! Ze dwingen ons tot vergelijken en tot beter begrijpen. En ze bieden twee mogelijkheden om trendbreuken vroegtijdig op het spoor te komen. En vooral trendbreuken zeggen ons iets over de toekomst. 

Wim Derksen was hoogleraar bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en directeur van het Ruimtelijk Planbureau

[column geschreven voor Demos]

Comments

3 Comments on "Graag PEARL én Primos"

  1. Koos van Dijken (Platform31) on do, 6th sep 2018 11:37 

    Volledig eens met pleidooi. In de presentaties en discussies met colleges van B&W in diverse gemeenten en regio’s over trends, ontwikkelingen en opgaven voor de desbetreffende gemeente/regio komt dit voortdurend aan de orde. De specifieke verwachtingen, patronen van ontwikkeling en bandbreedtes van de prognoses over de bevolking, ontgroening, potentiële beroepsbevolking, (dubbele)vergrijzing en de huishoudontwikkeling naar type huishouden zijn hoogst relevant en geven vaak aanleiding tot heftige discussies (en soms nietes-welles argumenten). Wel is wenselijk dat de demografen achter Primos, Pearl, provinciale en soms zelfs gemeentelijke prognoses transparanter zijn over hun aannames. Dat zou een verdere stimulans zijn om nog beter te begrijpen.

  2. Geert de Joode on do, 6th sep 2018 14:22 

    Het is toch mooi om te constateren dat circa 10 jaar het begin van deze stammenstrijd dit het inzicht is dat we er aan overhouden 🙂 ik was een van die eigenwijze ambtenaren die niet voetstoots de uitkomsten van PEARL omarmde en (een van) degenen was die destijds adviseerde om niet klakkeloos over te stappen op een ander model zonder te snappen waar de (destijds) grote verschillen met PRIMOS vandaan kwamen. Er speelde destijds nog wel meer – inhakend op je blog over de rol van planbureaus – zoals de onafhankelijkheid van het PBL in de advisering over beleid. Het PBL is natuurlijk geen consultancybureau. Veel plezier beleefd aan de hartstochtelijke discussies over het ene model versus het andere. Gelukkig komt wijsheid met de jaren 🙂 leren van de verschillen is de kunst.

  3. wimderksen on do, 6th sep 2018 18:11 

    Dank je Geert!

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!