Bij het #RIVM breien ze hele lange zinnen

oktober 30, 2019 by  
Filed under artikel, Voorpagina

Je kan (in de auto) de radio niet aanzetten of het gaat over stikstof, PFAS of CO2. Althans in mijn oren. Voor anderen gaat het misschien over boeren of bouwers. In feite gaat het om hetzelfde. En kennisinstellingen spelen in dat publieke debat een grote rol. De boeren gingen bij hun tweede optocht niet voor niks bij het RIVM op bezoek. Directeur Hans Brug, die ter plekke directeur-generaal wordt genoemd, sprak de boeren kort doch netjes toe. Zijn toespraak was voldoende om de boeren verder te laten optrekken naar Den Haag. 

Ik hou me al een kleine 30 jaar bezig met de relatie tussen kennis en beleid. En volg dus met name de bewegingen van de kennisinstellingen in deze publieke debatten. En dan vallen me veel dingen op. 

Ten eerste richt het verwijt van velen zich tegen de onderzoekers vanuit de onbewezen gedachte: als het het onderzoek niet deugt, deugt het beleid ook niet. En daarom trekken velen het onderzoek louter om politieke redenen in twijfel. Zo roepen de boeren dat het onderzoek naar stikstof verkeerde meetpunten hanteert (hetgeen niet waar was). Maar vervolgens roepen ze dat hun stikstof-uitstoot al met 60% is gedaald. Op basis van dezelfde meetmethoden. Dat lijk weinig consequent. Helaas doen Tweede Kamerleden even gemakkelijk mee aan dat bashen van het onderzoek. Zeker van hen zou je meer wijsheid verwachten, alleen al in eigen belang, omdat veel beleid niet zonder wetenschappelijke onderbouwing kan. Zij kunnen moeilijk nu de uitkomsten van onderzoek zonder enig bewijs in twijfel trekken, om straks weer te roepen “dat onderzoek heeft aangetoond dat… etc.” 

Ten tweede zijn interviews met onderzoekers niet zelden tenenkrommend. Je zou toch verwachten dat het RIVM een paar mensen speciaal heeft opgeleid om op Radio 1 op simpele vragen simpele antwoorden te geven. Hebben ze daar geen communicatie-afdeling? Nu lijkt het alsof voor elk interview weer een andere wereldvreemde wetenschapper van achter zijn bureau is gesleurd om eindeloze onbegrijpelijke zinnen te breien. Ik ben wetenschapper, en als ik er al helemaal niets van begrijp, is er toch echt iets mis. Misschien denken ze bij het RIVM dat wereldvreemdheid een voorwaarde is voor goed onderzoek. 

Ten derde lijken de onderzoekers nauwelijks te hebben nagedacht over de specifieke rol die ze in dit debat vervullen. Die rol is simpel: ze reiken data aan en zo nodig duiden ze die data. De speech van directeur Hans Brug van het RIVM was in dat opzicht opvallend. Hij verdedigde helder waarom zijn modellen zeer adequaat zijn en zeker het beste wat nu denkbaar is. Maar hij vertelde niet dat hij alleen maar onderzoekt en dat de politiek beslist. Waarom zei hij niet tegen die boeren dat hij onderzoekt hoeveel stikstof er is, en dat de politiek besluit hoeveel stikstof er mag zijn? Of denkt het RIVM dat die laatste vraag objectief door de wetenschap kan worden bepaald. 

Daar lijkt het inderdaad op. Want elders meldt het RIVM dat de door de politiek gekozen ondergrens voor PFAS “niet wetenschappelijk onderbouwd is”, alsof er grenzen zijn die door de wetenschap kunnen worden vastgesteld. Een grens is een norm en normen kunnen nooit wetenschappelijk worden bewezen. Wetenschappers vertel ons alsjeblieft “hoe het zit” en doe dat zo betrouwbaar mogelijk. En laat de vraag hoeveel biodiversiteit we willen hebben, hoe gezond we moeten zijn en of het klimaat moet worden gered over aan de politiek. Die hebben het daar al moeilijk genoeg mee. 

Comments

3 Comments on "Bij het #RIVM breien ze hele lange zinnen"

  1. Paul Broekhuisen on wo, 30th okt 2019 11:37 

    De wetenschap kan naar mijn idee wel degelijk grenzen stellen. Ieder mens heeft van nature een kleine hoeveelheid arsenicum in zijn lijf, gewoon door te ademen, te eten en te drinken. Wetenschappelijk is vast te stellen hoeveel een mens aan arsenicum kan hebben zonder daar last van te hebben. Ook is vast te stellen welke dosis in ieder geval acuut dodelijk is, want arsenicum is natuurlijk extreem toxisch. Tussen deze twee uiterste zekerheden (niet merkbaar-dodelijk) zit een grote bandbreedte van ‘schadelijk, maar niet dodelijk’. Extrapolerend naar de wereld als geheel: wetenschappers trekken steeds vaker aan de bel als er onomkeerbare processen dreigen te ontstaan, bijvoorbeeld in de natuur. De vraag of dit erg is, is naar mijn mening te veelomvattend om alleen begrepen te worden als een politieke. Vraag aan Bolsonaro niet hoe de Amazone gered moet worden. https://www.theguardian.com/environment/2019/oct/23/amazon-rainforest-close-to-irreversible-tipping-point

  2. wimderksen on wo, 30th okt 2019 12:05 

    De vraag welke grens we moeten trekken, blijft een normatieve, politieke vraag. Wie die vraag moet beantwoorden is een andere vraag. Of welke politici we de beantwoording toevertrouwen.

  3. Jan Postma on wo, 30th okt 2019 17:43 

    Er ontbreekt mijns inziens een essentieel element in je verhaal en in de huidige aanpak van de problemen. Het gaat niet alleen om data aandragen en op basis daarvan beslissen. Belangrijker is het maken van consistente plannen, waarover politici vervolgens kunnen beslissen.

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!