De zelfreferentiële wetenschap

december 23, 2019 by  
Filed under artikel, Geen categorie

De Volkskrant meldt dat mannelijke wetenschappers meer over hun eigen werk ‘jubelen’ dan hun vrouwelijke collega’s. En wie zijn eigen werk meer bejubeld, wordt vaker geciteerd. En wie vaker wordt geciteerd heeft meer aanzien en krijgt meer subsidie. Zo verdedigen de mannen hun plekje op de apenrots. Ik hoop dat vrouwen niet hetzelfde gaan doen. Zich op de borst kloppen vanwege eigen vermeende wetenschappelijke prestaties. 

Voor mij staat dit onderzoekje overigens voor iets heel anders: de dolgedraaide wetenschap, waarin het aantal gepubliceerde artikelen én het aantal keren geciteerd worden, de norm is geworden voor alles. En vooral voor de wetenschappelijke status. Om een mooie term te gebruiken: het systeem is zelfreferentieel geworden. Ze verwijzen alleen nog naar zichzelf. De aap naar wie het meest wordt verwezen, mag boven op de rots, sorry krijgt de prijzen en de subsidies. 

Ik weet het, het lijkt niet onlogisch. Er moet toch een reden zijn om iemand een subsidie te geven of professor te maken. Maar ik weet niet of al die artikelen (ik vermijd hier het woord zelf-plagiaat) en al die citaties (ik vermijd hier het woord vriendendienst) ook alles zeggen over waar de wetenschap toe dient: ons dingen te doen begrijpen die we eerder nog niet begrepen. En daarbij doel ik bij ‘ons’ en ‘wij’ op mensen zoals u en ik. Op de burgers in de samenleving die het beoefenen van wetenschappen mogelijk maken. We organiseren die universiteiten toch vooral om ten behoeve van de samenleving ‘dingen te begrijpen die we eerder nog niet begrepen’?  

Ho, ho, ik verlang niet alleen toegepast onderzoek. Ik ben een groot liefhebber van fundamenteel onderzoek. Omdat we niet op voorhand weten wanneer de samenleving profijt zal hebben van het denkwerk van knappe mensen. Maar uiteindelijk wil ik toch wel dat moeilijke formules leiden tot de ontwikkeling van een iPad, dat fundamenteel onderzoek leidt tot betere behandelmethoden in de ziekenhuizen, dat psychologen geen artikelen tellen, maar onze therapeuten betere handvaten geven om ingewikkelde psychische ziektebeelden te duiden, dat bestuurskundigen ambtenaren een beter inzicht geven in hun eigen handelen. 

Grappig dat de Nobelprijs nog steeds wordt gegeven aan mensen die echt iets hebben ‘uitgevonden’, ongeacht hoeveel keer ze binnen het zelfreferentiële systeem van de wetenschap zijn geciteerd. Het zou mooi zijn als dat weer de norm werd. Je krijgt pas subsidie, je wordt pas professor als je dingen heb bedacht die voor de samenleving van nut kunnen zijn. 

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!