Waarom moet de koning onschendbaar zijn

oktober 20, 2020 by  
Filed under artikel

Stel dat de koning de minister-president helemaal niet heeft ingelicht. Over zijn vakantiereisje. Er zijn drie goede redenen. 

Ten eerste is het inschattingsvermogen van de koning niet opvallend groot. Er zijn te veel voorbeelden uit het verleden die daarvan inmiddels het bewijs zijn. De kans is dus groot dat de koning niet heeft beseft dat hij zijn reisje naar zijn tweede huis met Rutte zou moeten bespreken. 

Ten tweede reageerde Rutte opvallend laat. Pas op zondag schreef hij een brief aan de Kamer en die werd amper in het openbaar toegelicht. Waar was Rutte, die normaal toch erg graag de controle houdt, op vrijdag en waar was hij op zaterdag? Zou hij gedacht hebben: hoe minder ik zeg, hoe meer de woede uitgaat naar de man die mij erin heeft geluisd? 

Ten derde stond Hugo de Jonge op de persconferentie van de minister-president met een mond vol tanden. Hij wist van niets. Zou Rutte én een inschattingsfout hebben gemaakt én vergeten zijn De Jonge van de reis van de koning op de hoogte te brengen? Dan zou Rutte zelfs op vrijdag zijn fout nog niet hebben ingezien. Sorry, ik geloof het niet. 

De rest van het verhaal klopt bij mijn hypothese. Rutte draagt de ministeriële verantwoordelijkheid voor de handel en wandel van de koning, tenzij het een privé-kwestie betreft. Ministeriële verantwoordelijkheid veronderstelt niet dat de minister-president de koning verontschuldigt. Want dan blijft de fout bij de koning liggen. Ministeriële verantwoordelijkheid betekent dat de minister-president de fout van de koning tot zijn eigen fout maakt. Dat is de enige manier om de koning helemaal uit de wind te houden. Ik kan me de woede van Rutte in zo’n geval goed voorstellen. 

De casus roept dan ook andermaal de vraag op of de minister-president de ministeriële verantwoordelijkheid moet dragen voor de handel en wandel van de koning. Die hele gedachte gaat terug naar een slimmigheidje van Thorbecke. In de tijd van Thorbecke hadden de ministers nog niet zoveel te zeggen en regeerde de koning volop mee. Daarmee was hij heel kwetsbaar. Thorbecke deed een dubbel voorstel: “Majesteit, we maken u bij wet onschendbaar en de ministers verantwoordelijk voor uw daden. Dan kan niemand u afrekenen op uw fouten.” En: “Majesteit, als de ministers verantwoordelijk zijn, moet u voortaan ook doen wat de ministers willen”. Het heeft even geduurd voordat het tweede voorstel doordrong tot het hoofd van de Oranjes. 

Hoe anders is de situatie nu. Slechts in naam maakt de koning nog deel uit van de ‘regering’. Dat is dan ook achterhaald. Zelfs de rol van de koning bij de kabinetsformatie is sinds Willem-Alexander tot nul teruggebracht. In feite is de koning een volledig ceremoniële figuur geworden. Die met een leger van spindoctors zijn imago probeert hoog te houden. Die man doet goede dingen en die man maakt fouten. Waarom moet Rutte daarvoor eigen verantwoordelijk zijn? Is de onschendbaarheid van de koning eigenlijk niet uit de tijd?  

Deel dit bericht:

Comments

2 Comments on "Waarom moet de koning onschendbaar zijn"

  1. Wendy on di, 20th okt 2020 09:55 

    Zowel de onschendbaarheid van de koning als de koning zijn eigenlijk uit de tijd. Vermoed dat met het verdwijnen van onschendbaarheid ook de koning snel verdwenen is.

  2. Maarten Hageman on di, 20th okt 2020 10:44 

    Dag Wim,

    Ik denk niet dat ministeriële verantwoordelijk betekent: De koning moet doen wat de minister wil. Niet onder Thorbecke, en ook niet nadien (en al helemaal niet ten tijde van Wilhelmina). Staatsrechtelijk gezien, kun je niet zeggen dat de koning, als lid van de regering, geen macht zou hebben: dat hangt helemaal af van het onderlinge machtsspel tussen de koning en MP. En dat is dus wat we het geheim van de Kroon noemen. Historici komen er vaak pas later achter. Eén ding is slechts zeker, de minister draagt de politieke verantwoordelijkheid, wat ook de uitkomst van dat machtspel is: is de Tweede Kamer het er niet mee eens, dan vertrekt de minister en niet de koning.

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!