Knutselen aan het binnenlands bestuur (2)

oktober 21, 2020 by  
Filed under artikel

In een vorige blog recenseerde ik het rapport Als één overheid van de studiegroep Interbestuurlijke en Financiële verhoudingen. De voorzitter, Bernard ter Haar, reageerde op mijn site uitgebreid. Hij dwong mij om mijn gedachten aan te scherpen. Ik zou hem als volgt willen antwoorden.

Dank voor je uitgebreide reactie. Ik ben ook blij dat mijn blog je heeft uitgenodigd om het standpunt van de studiegroep te verhelderen. Want ik ben bang dat jullie rapport gemakkelijk anders kan worden gelezen. Jullie schrijven eigenlijk nauwelijks over gemeenten en helemaal niet over provincies. En dat de democratische rechtsstaat bij ons is verankerd in de lokale, de provinciale en de landelijke democratie kom ik toch werkelijk niet tegen. Laat ik eerlijk zeggen wat me in dat verband benauwt: dat een nieuwe daadkrachtige minister van BZK straks overal interbestuurlijke opdrachtgevende organen en programmateams gaat opzetten en daarbij jullie advies als argument gaat gebruiken. Gelukkig is de kans op een nieuwe daadkrachtige minister van BZK niet zo groot.

Ik ben blij dat je de structuur van het binnenlands bestuur overeind wilt houden. En dat je onderschrijft dat de democratische legitimatie van het bestuur daarin verankerd is. We zijn het samen helemaal eens over het belang van goede spelregels (binnen die bestendige bestuurlijke structuur). En over jullie simpele doch fraaie 4W-vragen. Het is ook helemaal niet verkeerd om gemeenten, provincies en Rijk nog eens helder te zeggen dat niemand anders dan zij drieën verantwoordelijk zijn voor de trage samenwerking en de trage uitvoering.  En dat er tal van mogelijkheden zijn om tot betere samenwerking te komen. Als ze dat ook daadwerkelijk willen

Want ook jij dwingt mij om mijn standpunt te verhelderen. De cruciale vraag die hier voor ligt is namelijk de volgende: moet de samenwerking beter omdat de studiegroep (om het simpel te zeggen) vindt dat er te weinig huizen worden gebouwd of omdat zowel Rijk, provincie als gemeenten vinden dat er te weinig huizen worden gebouwd? Alleen als Rijk én provincies én gemeenten er alles aan doen om meer huizen te bouwen en als dat desondanks niet lukt, kan een gebrekkige interbestuurlijke samenwerking daarvan één van de oorzaken zijn. 

Maar die laatste situatie lijkt zich (nog) helemaal niet voor te doen. Hoeveel miljarden trok de Rijksoverheid uit voor het aanleggen van een aardgasnet voor alle woningen in de jaren 60, hoeveel miljarden trok de Rijksoverheid uit voor de stadsvernieuwing in de jaren 70 en 80, hoeveel miljarden trok de Rijksoverheid voor de woningbouw in de jaren 50, 60, 70, 80 en 90? En hoeveel draagt de Rijksoverheid nu bij aan woningbouw en aan energiezuinig maken van huizen? Het Rijk sluit nu woondeals. 

Niet voor niets verwees ik in mijn blog naar de Vinex en naar Ruimte voor de Rivier. Daar zagen we een Rijksoverheid die er echt voor ging en die met veel geld de interbestuurlijke samenwerking in de gewenste richting stuurde. 

Daarom adresseren jullie in je rapport zeker een belangrijk probleem. In al die gezamenlijke overleggen tussen gemeenten onderling, tussen gemeenten en provincies en Rijk zouden alle partijen zich veel scherper moeten afvragen: wat wil ik bereiken, wat kom ik hier halen? En alle partijen zouden de andere partijen ook veel scherper moeten bevragen: wat wil je echt en wat heb je erover over. Concreter: wat denk je nu echt met die woondeals te bereiken? 

Interbestuurlijke samenwerking is een middel. Helaas wordt het te vaak als doel gezien. Vandaar mijn bezwaar tegen een nieuw interbestuurlijk opdrachtgevend orgaan of nieuwe programmateams. Richt niet op voorhand nieuwe organen op (en maak ze zeker niet belangrijker door regionale organen samen te voegen, zoals jullie betogen). Maar laat eerste alle partijen voor zichzelf bedenken wat ze willen bereiken. Laat hen vervolgens op zoek gaan naar medestanders en laten ze samen de tegenstanders verslaan. Het is eigenlijk gewoon politiek. 

Deel dit bericht:

Comments

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!