Elfde #Triomf van de stad start in september 2019

december 10, 2018 by  
Filed under artikel, De Stad, Voorpagina

In september 2019 start de volgende editie van de leergang Triomf van de stad. Noteer de data: 26-27 september 2019, 31 oktober – 1 november 2019, 12-13 december 2019, 9-10 januari 2020, 13-14 februari 2020 en 19-20 maart 2020. Zie hier voor een uitgebreid overzicht. Voor een beschrijving van de rode draad van de leergang zie Triomf van de stad: rode draad. En om te zien wat de cursisten van de jaargang 2017-2018 voor mooie opdrachten hebben gemaakt zie hier: http://wqd.nl/nu9U.

Aanmelding via wimderksendh@gmail.com.

 

 

 

 

 

 

 Of voor een flyer in pdf: Triomf van de stad 2019-2020

Wat vliegen en aardbevingen gemeen hebben

december 3, 2018 by  
Filed under artikel

Hans Alders is weg als Nationaal Coördinator voor Groningen (aardbevingen). Komende maanden gaat hij weg als voorzitter van de Omgevingsraad Schiphol (geluidshinder). Het is niet verwonderlijk dat hij beide functies vervulde.

Hoezo? Wat heeft dat drukke Schiphol met al zijn bedrijvigheid te maken met het verlaten Oost-Groningen waar de stilte slechts wordt onderbroken door het beven van de aarde. Het volgende.

  • In beide gebieden woedt een heftig maatschappelijk debat. En die twee debatten tonen opvallende gelijkenis. 
  • Velen varen wel bij Schiphol en het Groningse gas, een kleinere groep ondervindt grote nadelen.
  • Het gaat om emoties en om hele complexe berekeningen. Berekeningen van het geluid en berekeningen van de kans op aardschokken. Emoties moeten steeds weer opnieuw worden bewezen met nieuwe berekeningen. Maar de uitkomsten van al dat onderzoek zijn nooit eenduidig. Vanwege de achterliggende aannames en vanwege de complexiteit van het probleem. Zo roept elk onderzoek weer nieuwe vragen op. 
  • Zo niet voor de overheid. Die klampt zich vaak vast aan de uitkomsten van één onderzoek. De overheid heeft graag houvast en denkt dat het ingenomen standpunt met onderzoek valt te bewijzen. Maar onderzoek toont nooit aan wat je moet doen. Ik heb dan ook liever een overheid die eerlijke politieke keuzes maakt, dan een overheid die zich verschuilt achter een onderzoek dat morgen alweer is achterhaald.
  • Nee, de overheid papt en houdt vooral nat. Er worden vooral geen beslissingen genomen. Maar de uitkomst van die non-decisies kan wel in een bepaalde richting wijzen. Zo hebben veel omwonenden van Schiphol de indruk dat het dralen van het kabinet al jaren ten goede komt aan de luchtvaart en aan KLM, terwijl het in Groningen de NAM (zeg maar Shell en Esso) goed uitkwam dat de overheid jaren de andere kant uitkeek.
  • Dat gebrek aan transparantie en het gevoel dat vooral de grote bedrijven steun van de overheid krijgen, versterkt het wantrouwen van de burger. Ze hebben het gevoel steeds te worden ‘verschiphold’ of te worden ‘vernamd’. En dat maakt het besluitvormingsproces nog ingewikkelder. En de arme Hans Alders moet dan altijd proberen uit te leggen dat we er samen wel uit kunnen komen. 
  • Ook in een ander opzicht vergroot het wantrouwen tegen de overheid het probleem. Geluid en risico’s ervaar je anders als je het gevoel hebt dat jouw stem er toch niet toe doet. En als je inderdaad niet wordt gehoord. Op dat moment gaat het niet meer om geluidsbelasting maar om geluidshinder. Geluidsbelasting meet je in decibellen, geluidshinder uit zich in slapeloze nachten en in de woede dat niemand er iets aan doet. En als je meteen wordt gehoord als er een scheur in je huis verschijnt, kan je er misschien nog mee leven, terwijl je doodsbang wordt als scheuren na jaren nog niet zijn verholpen. Grondversnellingen meet je op de schaal van Richter, bevingshinder op de schaal van politiek wantrouwen. 

Zwarte Piet en Paul Scheffer

november 26, 2018 by  
Filed under artikel

Bij Zwarte Piet denk ik altijd aan Paul Scheffer. Paul heeft veel studie gedaan naar integratie van nieuwkomers. Hij onderkent drie fasen. In de eerste fase leven de culturen langs elkaar heen (wij noemden dat in Nederland indertijd: tolerantie). Vervolgens ga je in de tweede fase voor het conflict, om in de derde fase toch echte integratie te komen. ‘The functions of social conflict’, schreef Lewis Coser ooit. Dat conflict over Zwarte Piet is daarom ook positief. Het maakt duidelijk dat migranten ‘onze’ samenleving ook als ‘hun’ samenleving zijn gaan zien. Ze begrijpen niet waarom in hun huis nauwelijks oprechte  spijt wordt betuigd voor de slavernij uit het verleden. Ze begrijpen niet dat wij ons niet te weer stellen tegen iets wat zij als racistisch zien: Zwarte Piet.

Eindhoven zou in dit conflict wel eens een omslagpunt kunnen zijn. Niet de brave anti-Piet-betogers vielen op, maar het onverholen racisme van de hooligans. Zouden die anti-Piet-betogers dan toch een punt hebben? En plotseling hoorde ik ook dat kleine kinderen helemaal geen onderscheid maken tussen zwarte pieten, blanke pieten en roetveeg-pieten. De posities leken voorgoed iets te zijn verschoven en de integratie was een stap dichterbij.

Maar tegelijkertijd tekenden andere scheidslijnen in Eindhoven zich heftiger af. Een scheidslijn die in onze samenleving wellicht belangrijker is dan die lijn tussen autochtoon en migrant: de scheidslijn tussen de winnaars en de verliezers van de globalisering. Tussen de kosmopolieten en de nationalisten. Tussen de hoogopgeleiden en de laagopgeleiden.  Tussen de mensen die het goed hebben en de mensen die steeds minder perspectief hebben. Tussen de hipsters van de grachtengordel en de wiettelers uit de Vogeltjesbuurt in Tilburg. Het is de nieuwe scheidslijn die in de politiek de PvdA heeft verwoest en GroenLinks en PVV geen windeieren legt. De scheidslijn die elders Brexit en Trump heeft gebaard. 

Het debat over Zwarte Piet markeert daarmee niet alleen een stap naar integratie, maar ook een scheidslijn die misschien wel veel moeilijker valt weg te gummen. 

#gekozenburgemeester: democratie moet je altijd bevechten

november 19, 2018 by  
Filed under artikel, De Stad

De Eerste Kamer besluit deze week of de wijze van aanstellen van de burgemeester uit de Grondwet verdwijnt. Het gaat niet om de vraag of de burgemeester moet worden gekozen. Het gaat slechts om de vraag of de gekozen burgemeester in de toekomst mogelijk moet worden gemaakt. En toch roeren de tegenstanders van de gekozen burgemeester zich al weer volop. Vooral de brief van 31 burgemeesters die waarschuwen tegen een gekozen burgemeester heeft me ontroerd. 31 kalkoenen die de natie voor de laatste keer waarschuwen voor een catastrofe.

Sta me toe op vier dringen te wijzen. 

Ten eerste: al jaren is een grote meerderheid van de Nederlandse bevolking voor een gekozen burgemeester. Wel te verstaan: voor een rechtstreeks gekozen burgemeester. 

Ten tweede: in de media hoor ik nooit die grote meerderheid over de gekozen burgemeester, maar altijd de mensen wiens positie op het spel staat. Burgemeesters, wethouders, raadsleden, allemaal mensen die deel uitmaken van de kleine groep Nederlandsers die al die mooie democratische functies onderling verdelen.

Ten derde: deze kleine groep heeft er baat bij om het publieke debat over de gekozen burgemeester zo ingewikkeld mogelijk te maken. De eerste troebele gedachte: een door de raad gekozen burgemeester is ook een gekozen burgemeester. De tweede troebele gedachte: met de gekozen burgemeester schaadt je de positie van de gemeenteraad en dus de democratie. De derde troebele gedachte: we hebben een nationale discussie nodig over de toekomst van het lokaal bestuur. Hoe meer troebele gedachten, hoe verder de gekozen burgemeester achter de horizon verdwijnt.

Ten vierde: heel veel van die argumenten tegen de gekozen burgemeester zijn argumenten tegen de democratie. Lees in al die bezwaren tegen de gekozen burgemeester eens voor de lol voor ‘burgemeester’: ‘Kamerlid’, en je bent verrast dat er nog verkiezingen zijn. 

Volgens mij is de kern simpel: de Nederlandse bevolking wil in grote meerderheid een gekozen burgemeester. En wat zou het mooi zijn als toekomstige burgemeesters eens niet worden gerecruteerd uit die kleine groep die het eigen bastion zo hard verdedigt.

Waarom zijn politci vaak zo voorspelbaar?

november 12, 2018 by  
Filed under artikel

Twee interviews voor de radio. En ik wist meteen weer waarom politici me vaak niet meer boeien. Het eerste interview met Diederik Samsom. We kennen hem. Hij legde uit waarom hij sinds het begin van deze eeuw veel positiever is gaan denken over kernenergie. Ja, er waren veel bezwaren, maar aan alle energiebronnen kleven grote en kleine bezwaren. En we moeten beslist iets doen aan het klimaat. Een eerlijk verhaal, een genuanceerd verhaal. Geen cliché’s en zeker geen vooringenomenheid. Het tweede interview met Jan Driessen. Jan deed lange tijd communicatie en strategie bij de VVD. Onder andere. Hij vertelde genuanceerd waarom hij tegen kernenergie is (onbetaalbaar vooral) en voor een kinderpardon (het is de schuld van de overheid dat die kinderen veel te lang op een uitspraak hebben moeten wachten). 

Twee verfrissende interviews. Een PvdA-er die uiteindelijk voor kernenergie is en een VVD-er die ertegen is en die en passant ook nog een kinderpardon bepleit. Wat een vreugde. Geen voorspelbare standpunten. Geen gebakken lucht om de eeuwige partijstandpunten ogenschijnlijk te verdedigen. Geen kramp. Geen kromme tenen bij de luisteraar. Gewoon weloverwogen standpunten. Rustig redeneren, omdat de problemen al ingewikkeld genoeg zijn. 

Ik hoor voor de radio ook heel vaak politici. En steeds vaker heb ik de neiging om bij hen weg te zappen. Nooit verrassende standpunten, nooit een redenering die bij argumenten begint maar altijd een redenering waarin willekeurige argumenten bij een muurvaste conclusie worden gezocht. En altijd elkaar in de reden vallen, zonder iets te willen toevoegen. En altijd drie stoplappen, voordat een loze opmerking wordt gemaakt. 

Dames en heren politici, u zit daar om de hele dag over de samenleving na te denken. Doe dat dan ook! En laat het ons weten als u tot nieuwe inzichten bent gekomen. 

 

#Kernenergie

november 9, 2018 by  
Filed under artikel

Het begon met Lubach en Klaas Dijkhoff babbelde lustig mee. Kernenergie als oplossing voor het klimaatprobleem. ‘Links’ pesten met een kerncentrale zonder CO2-uitstoot. Jan Rotmans was zo boos dat hij zich vergaloppeerde met een gedateerd artikel van eigen hand. Daarin wees hij nieuwe kerncentrales af omdat we toch al elektriciteit exporteerden. Hij vergat even dat we op dit moment elektriciteit importeren. Maar nog belangrijker: hij vergat even dat het sluiten van kolen- en gascentrales toch ergens gecompenseerd moet worden. Blind van woede over rechtse, achterhaalde ideeën schoot hij zich in zijn eigen voet.

Hoe mooi en nuchter schrijft de Volkskrant vanmorgen over kernenergie. Niet weer die verhalen over Tsjernobyl, niet weer gehuil over kernafval. Maar een nuchtere analyse waarom Nederland geen nieuwe kerncentrales gaat bouwen. Omdat ze geen oplossing zijn voor de grote fluctuaties in wind- en zonne-energie die van dag tot dag gaan optreden (omdat je ze niet zo makkelijk kan uitzetten). En omdat de bouw veel te lang duurt en altijd langer dan gepland en omdat kerncentrales zoveel kosten. En ze kosten zoveel omdat de samenleving veiligheid eist. En waarom eist de samenleving veiligheid? Omdat jarenlang op de gevaren van kernenergie is gewezen. Door Rotmans en zijn mensen.

Wim Kok, de beste premier die ik me kan heugen

oktober 21, 2018 by  
Filed under artikel, Geen categorie

Wim Kok, de beste premier die ik me kan heugen. De man die een verstarde PvdA weer wist open te breken zonder zelf echt deel uit te maken van die partij. Een man die een Derde Weg tussen kapitalisme en socialisme voor enige jaren groots wist vorm te geven en die zich, zoals velen, vergiste in een teveel aan marktwerking. Een man die integer was ten aanzien van zijn doelen, maar die het handige in het politieke handwerk niet schuwde. Een man die de monarchie weer eens redde, waarin hij voor mij minder succesvol had hoeven zijn. Een man die niet weg liep met grote visies, maar die dan ook de politiek van het eigen gelijk van Joop den Uyl oversteeg. Een man die een goed kompas had en dus niet zoals Ruud Lubbers of Rutte genoegen nam met elk compromis. Een man die sikkeneurig kon zijn als anderen hem niet zo snel konden volgen. Een man die afstand hield om overzicht te kunnen houden. 

Ik stelde me ooit aan hem voor. Het bleek een vriendelijke man. De tweede keer dat ik hem weer tegenkwam noemde ik weer mijn naam, niet alleen vanuit de veronderstelling dat zo’n groot man mij wel zou zijn vergeten, maar ook omdat hij me vriendelijk doch niet-herkennend aankeek. Zijn antwoord: “Ja, wij kennen elkaar wel”. Nog erger: bij onze derde ontmoeting overkwam ons hetzelfde. Bij de vierde ontmoeting overwon ik mezelf en zijn neutrale blik door hem joviaal op de schouder te slaan. Alleen lag die schouder voor mij op plafondhoogte. 

Als nieuwe directeur van het Ruimtelijk Planbureau moest ik komen kennismaken met de MP in het Torentje. Wim Kok ontving me vriendelijk, maar een persoonlijke opmerking maakte hij pas bij het afscheid. We spraken een uur over de Nederlandse ruimtelijke ordening. In mijn ronde langs alle deskundigen was dit verreweg het beste gesprek. Zijn analyse was haarscherp. Zijn politiek gevoel ook. Zo zei hij op een bepaald moment: “Ik ben blij dat jouw club nu bestaat, want die cijfers van Jan (Pronk, toenmalig minister van VROM) geloof ik nooit.”

Na zijn premierschap zocht men een werkkamer voor hem in Den Haag. We zijn in Nederland nogal sober met het onderhouden van onze staatslieden. Wim Kok werd ondergebracht bij de WRR. Tot mijn vreugde betrok hij mijn oude kamer aan het Plein 1813. Ik stel me zo voor dat hij daar met vulpen die lange brief aan mij schreef, als antwoord op mijn dankwoord voor zijn premierschap. Ik had hem geschreven dat ik hem miste in Den Haag, in de politiek, in de media. Als baken. Hij was ontroerd en zijn brief was lang en ontroerend. 

Jaren later kwamen we elkaar nog eens onverwachts tegen in de Javastraat in Den Haag. Plotseling liepen we bij een bouwstelling bijna tegen elkaar op. We keken elkaar even aan. Maar onze schuchterheid weerhield ons ervan om elkaar nog eenmaal aan te spreken. En zo eindigde ons contact eigenlijk zoals het begonnen was.

Dankjewel, Wim. 

De grootheid van #Thorbecke (en van Remieg Aerts)

september 17, 2018 by  
Filed under artikel, Geen categorie

In de wereld van het binnenlands bestuur wordt wel eens gesproken over ‘het huis van Thorbecke’. Daarmee doelt men dan op de de uniforme indeling van het binnenlands bestuur van Rijk, provincies en gemeenten. En altijd is er wel een slimmerik die zegt dat die driedeling al lang niet meer geldt, met al die samenwerkingsverbanden van gemeenten, met binnengemeentelijke decentralisatie en natuurlijk met Europa. Eigenlijk is de ‘Thorbecke’ al lang achterhaald. Dat was toch die man van de Grondwet van 1848 en de Gemeentewet van 1851? Die mening mag men huldigen. Maar de grootheid van Thorbecke hoeft niet te worden ontkend om je gelijk te halen. Om het nog scherper te stellen: wie de grootheid van Thorbecke ook maar enigszins kent zou niet met zoveel dedain over zijn nalatenschap spreken.

Misschien zou het een goed idee zijn als iedereen die over Thorbecke en het ‘huis van Thorbecke’ klaagt voortaan eerst de voortreffelijke biografie over Thorbecke van Remieg Aerts leest. Een groots boek over een groot man. Wat een vreugde dat er wetenschappers zijn die gewoon een geweldig boek schrijven over één van onze grootste staatslieden en niet op een pagina meer of minder zien. Ik ga die 885 pagina’s niet samenvatten. Ik laat al die prachtige typeringen van deze lange, schrale man, met zijn hautaine gedrag in de Kamer, en zijn romantische liefde voor zijn Adelheid, hier verder onbesproken. Ik pik er vier dingen uit die ik door het lezen van deze biografie scherper ben gaan zien.

Thorbecke’s grootste verdienste ligt in de scheiding van het publieke en het private. De ‘staat’ was in zijn tijd niet meer dan een côterie, een samenballing van private belangen. De staat was het ‘bezit’ van een bepaalde klasse. Je werd burgemeester omdat je van adel was. Je werd vanuit je klasse bedeeld met de functie van Minister of Kamerlid. We hebben het aan Thorbecke de danken dat niet alleen die privileges zijn doorbroken, maar ook dat het algemeen belang tegenover het private belang werd gesteld. En Thorbecke leert ons dat we ons nog steeds bewust moeten zijn van het gevaar dat mensen die te lang bij de overheid zitten, de overheid weer als een privaat bezit gaan zien en onderling weer baantjes gaan uitdelen.

De tweede grote verdienste van Thorbecke ligt bij de ministeriële verantwoordelijkheid en met name in de relatie tussen de ministers en de Kroon. Omdat de staat steeds politieker werd, dreigde de koning in de politieke strijd te worden meegesleept. Om dat te voorkomen moesten voortaan de ministers de politieke verantwoordelijkheid dragen voor het beleid van de regering. Maar als je verantwoordelijk bent, moet je het ook voor het zeggen hebben. Dus juist door de Koning zijn zeggenschap te ontnemen, kon hij worden behouden. Het was duidelijk dat Willem III daar geheel anders over dacht. Maar die ministeriële verantwoordelijkheid kennen we nog steeds. Overigens was Thorbecke in het geheel geen voorstander van de huidige vertrouwensregel: de minister moet het vertrouwen genieten van de Kamer. Voor Thorbecke moest de minister het vertrouwen juist genieten van de koning. Op dat punt heeft de ministeriële verantwoordelijkheid sinds zijn tijd nog wel een fundamentele verandering ondergaan.

De derde grote verdienste van Thorbecke is gelegen in zijn organieke wetgeving, waarvan de Gemeentewet en de Provinciewet het meest bekend zijn. Voor de liberaal Thorbecke was wetgeving niet zo zeer sturend, als wel ordenend. Thorbecke schiep met wetten een kader waarbinnen de provinciale en de lokale democratie tot wasdom konden komen. Hoe burgers hun gemeente wilden inrichten was niet aan Thorbecke, wel hoe ze daarover tot besluiten konden komen. Kenmerkend voor het denken van Thorbecke was ook zijn organische visie op het binnenlands bestuur. Het Rijk stond niet boven de provincies en de gemeenten, nee, Rijk, provincies en gemeenten vormden samen de staat, zoals het hart, de longen en al die andere organen het lichaam vormen. De drie bestuurslagen hadden alle hun eigen verantwoordelijkheid, maar waren niet hiërarchisch aan elkaar ondergeschikt.

De vierde grote verdienste van Thorbecke heeft hij juist laten zien in de vele jaren dat hij geen kabinet leidde, maar gewoon Kamerlid was, voorzover je Thorbecke een ‘gewoon’ Kamerlid kan noemen. Toen liet hij zien dat zijn grondwet uit 1848 impliceerde dat de Kamer geen herensociëteit was, maar een plek waar oppositie moest worden gevoerd tegen de regering. Waar de regering ten volle ten verantwoording moest worden geroepen. Ook dat was nieuw in zijn tijd, dat er oppositie werd gevoerd. Ook als oppositieleider stak Thorbecke overigens met kop en schouders uit boven iedereen om hem heen. Het was vooral om die reden dat hij nog tweemaal is teruggevraagd als eerste minister, ook al kon hij lang niet bogen op een meerderheid in de Kamer.

Remieg Aerts verdient grote dank voor dit grootse boek.

Marathons en ultralopen [gelopen]

september 8, 2018 by  
Filed under artikel, lopen

Hieronder een lijst met alle door mij gelopen marathons en ultralopen sinds 2000, plus de nog geplande lopen.

Rotterdammarathon16 april 200003:49:17Loopgek, pp. 43-46
Rotterdammarathon22 april 200103:37:04
Amsterdammarathon21 oktober 200103:48:36
Rotterdammarathon21 april 200203:27:38
Berlijnmarathon29 september 200203:22:24
Rotterdammarathon13 april 200303:22:03
Leidenmarathon8 juni 200303:53:49
Rotterdammarathon4 april 200403:23:23
Leidenmarathon13 juni 200403:38:04
Berlijnmarathon26 september 200403:17:36
Apeldoornmarathon29 januari 200503:35:23
Texel60 km28 maart 200505:22:02Loopgek, pp. 133-136
Rotterdammarathon10 april 200503:27:22
Leidenmarathon12 juni 200503:28:44
Jungfraumarathon9 september 200605:00:48Loopgek, pp. 119-122
Bunschoten50 km12 mei 200704:18:38Loopgek, pp. 29-31
Bruggemarathon8 juli 200703:27:00
Zeelandmarathon6 oktober 200703:35:53Loopgek, pp. 142-145
Spijkenissemarathon9 december 200703:36:07
Apeldoornmarathon3 februari 200803:40:54
Rotterdammarathon13 april 200803:18:27
Den Haag64.103 m [6-uurs]21 juni 200806:00:00Loopgek, pp. 79-82
Berlijnmarathon28 september 200803:29:32
Spijkenissemarathon7 december 200803:23:32
Apeldoornmarathon1 februari 200903:33:24
Texel60 km13 april 200905:14:01Loopgek, pp.133-136
Amersfoortmarathon14 juni 200904:00:41
Berlijnmarathon20 september 200903:13:56Loopgek, pp. 53-56, 65-70
Apeldoornmarathon21 februari 201003:32:48Loopgek, pp. 22-28
Rotterdammarathon11 april 201003:53:54Loopgek, pp. 47-49
Den Haag65.030 m [6-uurs]19 juni 201006:00:00Loopgek, pp. 83-86
Davos78,5 km [Swiss Alpine]31 juli 201010:20:44Loopgek
New Yorkmarathon7 november 201003:38:55
Rotterdammarathon10 april 201103:52:47
La Roche-en-Ardennemarathon5 juni 201104:32:08
Davosmarathon30 juli 201104:01:43
Berlijnmarathon25 september 201103:37:05
Amsterdammarathon16 oktober 201103:30:24
Rotterdammarathon15 april 201203:38:18
Den Haagmarathon13 januari 201304:33:14zie 1
Rotterdammarathon14 april 201303:44:07zie 2
Leidenmarathon26 mei 201303:47:54
Davos78,0 km [Swiss Alpine]28 juli 201312:45:41zie 3
Rotterdammarathon13 april 201404:12:55
Amersfoortmarathon15 juni 201404:10:23
Rotterdammarathon12 april 201504:26:34
Amsterdammarathon18 oktober 201504:07:04
Rotterdammarathon10 april 201604:04:16
Rotterdammarathon
9 april 201604:41:24

 

1 : Column over de strandmarathon

2 : Interview bij Radio Rijnmond

3 : Verslag in NRC

 

Graag PEARL én Primos

september 6, 2018 by  
Filed under artikel, De Stad

Er zijn nachten geweest dat ik ervan droomde: PEARL of Primos. Ik was directeur van het Ruimtelijk Planbureau (RPB). Eerst had je Primos, een regionaal bevolkingsprognosemodel dat met een riant contract van het ministerie van VROM door een privaat bedrijf in Delft aan de man werd gebracht. Het RPB ontwikkelde met het CBS het model PEARL, dat natuurlijk veel beter was. Bovendien werden de PEARL-prognoses gratis ter beschikking gesteld. Toch bleef het ministerie van VROM bij Primos zweren. Ja, de minister kreeg ik een keer om, maar bij de ambtenaren is me dat nooit gelukt. Soms vraag ik er nog wel eens naar: heeft PEARL al gewonnen? 

Natuurlijk was die discussie onzin. Niemand heeft ooit kunnen bewijzen, dat PEARL beter is dan Primos. Aan beide modellen is jaren door verstandige demografen gewerkt. En beide modellen zijn zo langdurig gekalibreerd dat de uitkomsten nog maar nauwelijks kunnen verschillen. [Kalibreren is een methode om je eigen model aan de uitkomsten van andere modellen aan te passen.] 

Maar het is ook kortzichtig om te willen kiezen. Ik weet het: ambtenaren en politici baseren zich graag op één model. Dat geeft zekerheid, beter gezegd: schijnzekerheid. Blijkbaar is het prettiger om van één getal uit te gaan dan van twee. Terwijl iedere wetenschapper zal zeggen dat we hoogstens een bandbreedte kunnen voorspellen. En dat twee voorspellingen een beter beeld geven van die bandbreedte dan één. 

Bovendien kunnen juist de verschillen tussen twee prognoses, heel leerzaam zijn. Want waaraan zijn die verschillen te wijten? Waarin verschillen de aannames van de onderzoekers? En welke aanname heeft meer grond? Ik weet het: zo denkt een nieuwsgierigheidsgedreven wetenschapper. Maar waarom zouden de gebruikers van de prognoses niet nieuwsgierig mogen zijn? 

Daarin ligt ook de grootste kracht van een prognosemodel: in de vergelijking. Niet in het voorspellen van de toekomst. Zo is het niet zo interessant dat het CBS voorspelt dat Nederland blijft groeien tot 2060. Het is veel interessanter dat ze een paar jaar geleden nog voorspelden dat Nederland na 2030 zou gaan krimpen. En met name de vraag: waarom hebben ze hun voorspelling moeten bijstellen? Welke (mogelijke) trendbreuk is opgetreden? 

Wat een weelde dat we twee regionale bevolkingsprognosemodellen hebben! Ze dwingen ons tot vergelijken en tot beter begrijpen. En ze bieden twee mogelijkheden om trendbreuken vroegtijdig op het spoor te komen. En vooral trendbreuken zeggen ons iets over de toekomst. 

Wim Derksen was hoogleraar bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en directeur van het Ruimtelijk Planbureau

[column geschreven voor Demos]

« Vorige paginaVolgende pagina »