CV


Personalia

Naam Wim Derksen
Plaats Den Haag
E-mail wimderksendh@gmail.com
Website www.wimderksen.com
Geboortedatum 24 maart 1952 te Meppel
Opleiding Sociologie RU Groningen, 1970-1976
Promotie 1 mei 1980 op een proefschrift over burgemeesters


Werkervaring

2011 – heden Zelfstandig professional op gebied van onderwijs en advies
2000 – 2015 Hoogleraar bestuurskunde Erasmus Universiteit Rotterdam
2008 – 2011 Onder andere Chief Scientist van het Ministerie van VROM
2002 – 2008 Directeur Ruimtelijk Planbureau te Den Haag
1994 – 2000 Hoogleraar lokaal bestuur, Universiteit Leiden
1993 – 2000 Lid Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid
1989 – 1994 Hoogleraar bestuurskunde Rijksuniversiteit Leiden
1986 – 1991 Directeur Onderzoekscentrum ‘Sturing en samenleving’, RU Leiden


Advisering van beleid

Als Chief Scientist, als directeur van het Ruimtelijk Planbureau en als lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid ben ik nauw bij het overheidsbeleid betrokken. Een Chief Scientist legt binnen het departement de verbinding tussen kennis en beleid, door enerzijds een actieve bijdrage te leveren aan de kennisagenda van het departement, en anderzijds de doorwerking van nieuw onderzoek en nieuwe adviezen in het beleid te bevorderen. Het RPB voorziet het beleid van een gedegen onderbouwing en agendeert nieuwe onderwerpen middels een verkenning van de (ruimtelijke) toekomst. De WRR adviseert de regering over bovensectorale toekomstige ontwikkelingen. Ook als voorzitter en lid van tal van commissies ben ik nauw bij de beleidsvorming in Den Haag en op het lokaal niveau betrokken. In het onderstaande ga ik daarop nader in:

  • Voorzitter Evaluatiecommissie Toezicht ZBO’s Ministerie IenM [2014-2015]
  • Voorzitter VNG-commissie ‘Stedelijk perspectief [2013-2014]
  • Voorzitter Wetenschapskring IenM [2013- heden]
  • Voorzitter Visitatiecommissie Súdwest-Fryslân [2013]
  • Voorzitter Regiecommissie Evaluatie Bouwbesluit [2012-2013]
  • Voorzitter begeleidingscommissie Onderzoek vraagprogrammering TNO en gti’s. Op advies van de commissie Wijffels is in 2005 de vraagprogrammering ingevoerd. In dit onderzoek wordt bezien of de vraagprogrammering aan de verwachtingen voldoet. [2010]
  • Voorzitter Visitatiecommissie Kennisinstituut voor Mobiliteit binnen het Ministerie van VenW. Na drie jaar wordt het KiM niet alleen gevisiteerd, maar wordt ook de organisatorische positie van het KiM binnen het departement van VenW kritisch bekeken. [2009]
  • Lid van de SER-commissie Marktwerking en publieke belangen. Op verzoek van de Tweede Kamer adviseert de SER over de wenselijke mate van marktwerking en de borging van publieke belangen. [2009]
  • Voorzitter tendercommissie NWO-programma Duurzame Aarde. Dit maatschappelijk relevante programma brengt tal van wetenschappers uit verschillende disciplines samen. [2009]
  • Advisering minister Vogelaar over nieuwe rijksbeleid voor de grote steden. Onder mijn leiding ontstaat binnen het ministerie consensus over een actievere en selectievere rol van het rijk in het stedenbeleid. [2008]
  • Voorzitter Expertteam herijking verdeling ambulances. Het expertteam geeft aan in welke richting het model dat de verdeling van standplaatsen en van ambulances over Nederland aangeeft, moet worden bijgesteld. [2007-2008]
  • Lid commissie Ruding. De commissie adviseert de meerwaarde van private financiering bij de aanleg van infrastructuur beter te benutten. [2007-2008]
  • Voorzitter procescommissie evaluatie Schipholbeleid. De commissie brengt een eindadvies en acht tussentijdse adviezen uit en adviseert over de zorgvuldigheid en de fairness van de evaluatie. De commissie wijst er met name op dat evaluatie niet kan en niet mag worden los gezien van de ontwikkeling van een nieuw beleid voor Schiphol. Benut de evaluatie om wantrouwen weg te nemen en consensus te kweken. [2005-2006]
  • Lid van de visitatiecommissie WODC, onderzoeksinstituut van het Ministerie van Justitie. [2005]
  • Als directeur RPB ben ik lid van de onderraad van de ministerraad op het gebied van Duurzame Leefomgeving; lid van de Commissie Duurzame Leefomgeving; adviseur van de VROMRaad. De onafhankelijkheid van mijn positie verschaft de mogelijkheid om dingen te zeggen die nog niet gezegd zijn. [2002-2007]
  • Voorzitter interdepartementale commissie (MDW) Verzorgenden en verplegenden. Commissie bepleit meer carrièremogelijkheden voor verpleegkundigen binnen hun eigenlijke werk, in plaats van slechts te kunnen doorgroeien in een managementfunctie. [2001]
  • Visitator Onderwijsraad. Ik bepleit om niet langer enkel te focussen op de gelijken-kansen-discussie. [2001]
  • Voorzitter interdepartementale commissie (MDW) Toetredingsbelemmeringen medische beroepen. Eindrapport: Nooit meer wachten, Den Haag, 2001. Commissie stelt dat varkenscyclus zelden voor overheidsbeleid is afgezwakt en dat vaker het tegendeel het geval is. Commissie bepleit afschaffing van vaststelling van het aantal opleidingsplaatsen voor specialisten door de eigen beroepsverenigingen. [2000-2001]
  • Lid van de stuurgroep Infodrome onder voorzitterschap van staatssecretaris Rick van der Ploeg. Infodrome probeerde het debat over ‘Staat zonder land’ (zie bij WRR) verder inhoud te geven. [2000-2002]
  • Lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Onder mijn verantwoordelijkheid zijn drie rapporten afgerond: Orde in het binnenlands bestuur (nr. 49), Staat zonder land (nr. 54) en Het borgen van publiek belang (nr. 56). In het eerste rapport wordt gepleit om de discussie over het Huis van Thorbecke te staken en om binnen het huidige huis naar flexibele oplossingen te zoeken voor steeds weer veranderende problemen. In het tweede rapport wordt gewezen op de spanning tussen een overheid die zo nadrukkelijk aan een territoir is gebonden en de deterritorialisering van veel maatschappelijke activiteiten (met name via Internet). In het laatste rapport wordt een andere redeneertrant ontwikkeld voor de discussie over privatisering, die tot op dat moment sterk gericht was op het zoeken naar mogelijkheden voor marktwerking. Het eerste rapport heeft geen opvallende doorwerking gekend; het tweede werd na twee jaar nadrukkelijk opgepakt in het project Infodrome. Het derde project heeft een omslag in het denken over privatisering gemarkeerd en het Haagse taalgebruik verrijkt met ‘het borgen van publieke belangen’. [1993-2000]
  • Als fellow van de Wiardi Beckmanstichting/Centrum voor Lokaal Bestuur schrijf ik het rapport: Het werk moet lonen, Amsterdam, 1998. Aan de hand van tien stellingen wijs ik op de gevaren die verbonden zijn aan al de verschillende vormen van gesubsidieerde arbeid: afroming, verdringing en bureaucratisering. Deze treden met name op wanneer onduidelijk is of een nieuwe baan wordt geschapen dan wel een bepaalde categorie werklozen aan werk wordt geholpen. Belangrijker is om enerzijds structurele werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt te scheppen en anderzijds mensen die werkelijk geen kans hebben op de arbeidsmarkt een beschermde werkplek aan te bieden. [1995-1998]
  • Voorzitter van de interdepartementale commissie Harmonisatie Inkomensafhankelijke Regelingen; rapport: Armoede en armoedeval, Den Haag 1997). De commissie geeft aan dat uiteindelijk de nadelen van inkomensafhankelijke regelingen (armoedeval, niet-gebruik, marktverstoring) zwaarder wegen dan de voordelen (gerichte armoedebestrijding).  [1996-1997]
  • In het kader van de Wiardi Beckmanstichting schrijf ik mee aan ‘De verplaatsing van de politiek’, waarin we proberen de agenda voor democratische vernieuwing opnieuw te formuleren. Veel voorstellen voor democratische vernieuwing die in Den Haag circuleren gaan terug op een overheidscentrische democratieopvatting. In navolging van de socioloog Ullrich Beck bepleiten wij het democratiebegrip te verbreden, vooral omdat de politiek (het gezaghebbend toedelen van waarden) inmiddels is gefragmenteerd dan wel verplaatst. [1995]
  • Voorzitter Werkgelegenheidsadviesraad van de gemeente Rotterdam; de 30 adviezen van deze raad zijn gebundeld in Economie, economie en nog eens economie, Rotterdam 1998). De adviesraad kent onder anderen Bert de Vries, Hans Andriaansens en Jeroen van der Veer als leden. De adviezen van de raad hebben bijgedragen aan een omslag in het Rotterdamse beleid: van een te groot accent op gesubsidieerde arbeid naar het zoeken naar structurele werkgelegenheid (juist aan de onderkant van de arbeidsmarkt). [1994-1998]
  • Lid van de commissie Houben over de modernisering van de sociale werkvoorziening. De commissie stelt voor om de sociale werkvoorziening verder te ‘normaliseren’ in de richting van een normaal bedrijf. [1993-1994]
  • Lid van de Beraadsgroep Algemene Bijstandswet van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. [1993]
  • Voor het Gewest ’s-Gravenhage en het Ministerie van Binnenlandse zaken doe ik onderzoek naar de grootstedelijke problematiek in de regio Den Haag. Het onderzoek mondt uit in: W. Derksen & E.F. ten Heuvelhof, Regionale problemen, regionale oplossingen, een onderzoek naar de bestuurlijke problemen in de regio Den Haag, Leiden, 1990. Aan deze praktische studie naar de interbestuurlijke problemen in de regio Den Haag en naar de mogelijkheden van een effectiever en democratischer regionaal bestuur, gaat een meer theoretische studie vooraf binnen het kader van de Wiardi Beckman Stichting: W. Derksen & J.A. Pronk, Bestuurlijke vernieuwing rond de grote stad, over de noodzaak van een gedifferentieerde bestuurlijke organisatie, Amsterdam, 1990. Voor het Overlegorgaan Rijnmondgemeenten schrijf ik in dezelfde tijd een advies over ‘de nieuwe gemeente’, als onderdeel van de te vormen stadsprovincie. [1989-1991]
  • Voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken heb ik drie onderzoeksprojecten begeleid (binnengemeentelijke decentralisatie Amsterdam, effecten van decentralisatie, integrale vernieuwing). [1985-1990]
  • Over een groot aantal jaren heb ik vele gemeentebesturen geadviseerd over bestuurlijke en interbestuurlijke problemen (gemeentelijke herindeling; grootstedelijke problematiek; lokale politieke cultuur). Ook heb ik enkele keren een advies uitgebracht aan de Raad voor het binnenlands bestuur (functionele decentralisatie, burgemeestersbenoemingen). [1980-2000]
  • Ten slotte heb ik een bijdrage geleverd aan het maatschappelijke debat betreffende politiek en bestuur, met vele publicaties en referaten op symposia en congressen. Vele malen schreef ik in NRC Handelsblad en de Volkskrant. Over jaren had ik een vaste column in het Financieel Dagblad, in Cobouw, in Geografie en in De Nederlandse Gemeente. Ten slotte schreef ik vaak in Binnenlands Bestuur en voor de Wiardi Beckman Stichting en het Centrum voor Lokaal Bestuur. [1980-2008]


Managementervaring

Op 1 januari 2002 ben ik benoemd tot directeur/grondlegger van het Ruimtelijk Planbureau dat op dezelfde datum van start ging. Het RPB heeft dezelfde status als CPB en SCP. Het is onafhankelijk en werkt voor de overheid. In een periode van vier jaar heb ik een organisatie opgebouwd van ca. 75 fte. Als directeur ben ik verantwoordelijk voor het vaststellen van het werkprogramma en voor de ontwikkeling van een organisatiecultuur en –structuur die nauw aansluit bij het soort professionals dat binnen het RPB werkzaam is. Een dergelijke organisatie is bijna per definitie een platte organisatie, met een grote autonomie voor onderzoekers. Er wordt gestuurd op ‘motivatie en kwaliteit’. In de laatste jaren brengt het RPB ongeveer 25 studies en adviezen per jaar uit. In 2008 wordt het RPB met het Milieu- en Natuurplanbureau gefuseerd tot het Planbureau voor de Leefomgeving. Alvorens de fusie zijn beslag krijgt, trek ik me vrijwillig terug.

In de periode 1985-1989 heb ik het onderzoekscentrum Sturing en samenleving van de Rijksuniversiteit Leiden opgericht en uitgebouwd tot een centrum dat bij zijn afscheid meer dan 20 onderzoekers telde van verschillende disciplines (sociaal-wetenschappelijk en juridisch) binnen een groot aantal projecten, waarvan verschillende in internationale samenwerking. ‘Sturing en samenleving’ was een gezamenlijke onderzoekschool avant la lettre van de Faculteiten Sociale Wetenschappen en Rechtsgeleerdheid. Het is achteraf een broedplaats gebleken van meer dan tien hoogleraren. Binnen het onderzoekscentrum stond de vraag naar de sturingsmogelijkheden van de overheid in een democratische rechtstaat centraal.


Wetenschappelijk onderzoek

Veel onderzoek dat ik in mijn wetenschappelijke carrière heb uitgevoerd is gefinancierd door departementen en gemeenten. Het onderwerp betreft vaak het binnenlands bestuur. In de latere jaren is er een nieuw aandachtsveld bijgekomen: sociale zekerheid. Het gaat om de volgende projecten:

  • Onderzoek naar lokale politieke partijen in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. [1999-2000]
  • Trendstudie Binnenlands Bestuur in opdracht van het weekblad Binnenlands Bestuur. [1994-2000]
  • Onderzoek naar de politieke cultuur van gemeenten in samenwerking met University of Michigan en Gothenburg University, resulterend in: Sam Eldersveld, Lars Stromberg, Wim Derksen, Local Elites in Western Democracies, Westview Press, Boulder Colarado, 1995. [1988-1995]
  • Onderzoek naar de differentiatie in taakbehartiging door Nederlandse gemeenten, in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, resulterend in W. Derksen, J.A. van der Drift, R. Giebels & C. Terbrack, De bestuurskracht van kleine gemeenten, Leiden/Amsterdam, 1987. Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met de Stichting voor Economisch Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. [1984-1987]
  • Onderzoek naar de invloed van gemeenteraden op burgemeestersbenoemingen, in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, resulterend in W. Derksen, J.A. van der Drift, M.B. van der Kleij & Th.H.M. de Beer, De gekozen burgemeester benoemd, Deventer, 1983. Periode: 1983-1984. [1983-1984]
  • Onderzoek naar de bescherming van stads- en dorpsgezichten in opdracht van de Ministeries van VROM en WVC, resulterend in W. Derksen, M. Gonggrijp-van Mourik, R.A.F. Smook, Th.H.M. de Beer, Monumentenzorg en effecten van centraal beleid, Deventer, 1983 en in W. Derksen, Macht in de gemeente, Zwolle, 1985. Ik adviseerde hoe het beleid van de lokale overheden door de centrale overheid zou kunnen worden gestuurd. [1981-1983]
  • Onderzoek naar de historie van het burgemeestersambt in Nederland, resulterend in W. Derksen en M.L. van der Sande (red.), Van magistraat tot modern bestuurder, Deventer, 1984. [1978-1984]
  • Onderzoek naar de carrière van burgemeesters, resulterend in dissertatie RU Groningen (zie boven). [1976-1980]
  • Onderzoek naar de meningsvorming onder burgemeesters aangaande hun eigen positie in opdracht van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, resulterend in W. Derksen & H. Roelfsema, De burgemeester in deze tijd, Hengelo, 1978. [1977-1978]


Overige functies (selectie)

  • Lid Strategische AdviesRaad Witteveen+Bos [2011-2013]
  • Lid jury Rotterdam Maaskantprijs 2010 (2009-2010)
  • Lid Congrespresidium van de Partij van de Arbeid (2003-2008)
  • Lid verkiezingsprogrammacommissie (landelijk) Partij van de Arbeid (2006)
  • Lid commissie Integriteit van de Partij van de Arbeid (landelijk) (2005)
  • Lid Raad van Toezicht RIVM (2002-2004)
  • Bestuurslid SOIL (ensemble voor moderne muziek) (2004- )
  • Lid voorbereidingscommissie verkiezingsprogramma PvdA afdeling Den Haag (2001)
  • Lid voorbereidingscommissie verkiezingsprogramma PvdA landelijk (1997)
  • Voorzitter programmacommissie PvdA afdeling Rotterdam (1993-1994)
  • Lid voorbereidingscommissie ‘Nederlandse Onderzoeksschool voor Bestuurs- en Beleidswetenschappen’ (1992-1993).
  • Lid bestuur Stichting Thorbeckeleerstoel (1990-1994)
  • Lid commissie Prijs der gemeenten, VNG (1990-2000)
  • Lid van het Haagse Overleg Platform (adviesorgaan van het gemeentebestuur van Den Haag) (1990-1993).
  • Voorzitter Wetenschapswinkel RU Leiden (1985-1991).
  • Voorzitter Bellitoni, orkest voor amateurs en professionals (1979-1991)


Publicaties en overige wetenschappelijke activiteiten

Alleen en met anderen publiceerde ik meer dan 30 wetenschappelijke boeken. Het aantal wetenschappelijke artikelen en overige publicaties loopt in de honderden. Daaronder veel columns in kranten en tijdschriften. Een lijst van publicaties is te vinden onder publicaties.

Ook een lijst met onderwijsactiviteiten en promovendi laat ik hier buiten beschouwing.


Vrije tijd

Muziek (actief en passief), duursport (vele marathons), literatuur, architectuur.

In september 2011 is van mijn hand bij Uitgeverij Prometheus verschenen: Loopgek, marathons lopen op karakter.