Klimaatakkoord grote stap vooruit

december 24, 2018 by  
Filed under artikel, Geen categorie


Inderdaad, het zogenaamde Klimaatakkoord is veel te mager. Er komt geen CO2-heffing. Er komt geen rekeningrijden. Het vliegverkeer wordt niet aangepakt. De landbouw blijft vooral buiten schot. Nog simpeler: terwijl de bedrijven verantwoordelijk zijn voor 80% van de CO2-uitstoot, moeten vooral de gewone burgers de lasten van het akkoord dragen.

En er is nog meer. Buma hoorde ik vanmorgen op de radio vertellen dat hij zijn handtekening nog nergens heeft gezet. En dat dat geldt voor alle politieke partijen die dit kabinet steunen. Eerder waren de milieubeweging en de FNV al weggelopen bij de Klimaattafels van Nijpels. En zelfs Rene Cuperus vraagt zich vanmorgen in de Volkskrant af of we deze plannen wel moeten willen, nu vooral de gele hesjes (weer) hard worden geraakt. 

Maar bekijk het eens van de andere kant. Wat een weelde! Eindelijk een politiek debat over het klimaat. Eindelijk mensen die zich verzetten tegen maatregelen, en eindelijk andere mensen die zich hard maken voor verdergaande maatregelen. Wat een verschil met al die jaren hiervoor. Ja, ik heb al jaren mensen gehoord die wilden overstappen op andere energie, velen wilden de CO2-uitstoot terugdringen. Maar in feite deden we niets. Na al die jaren is slechts6% van al onze energie niet-fossiel. We lopen daarmee ver en ver achter in Europa. We preekten soms mooie woorden, maar we deden in feite niets. Dat er nu eindelijk een debat komt, betekent dat we blijkbaar van plan zijn eindelijk iets te gaan doen. 

Hèhè, eindelijk staat het klimaat echt op de agenda. Nu nog de goede beslissingen nemen.

Waarom ik een wasdroger mag

april 22, 2018 by  
Filed under Geen categorie

Achter mijn huis bouwen ze 13 ha zonnepanelen. Dat is even wennen. Maar ik heb het ervoor over. We moeten van die fossiele energie af. Toch roept dat veld wel vragen bij me op. Zeker nu ik druk nadenk over het verduurzamen van mijn eigen huis. 

Zo vraag ik me af: waarom moet ik eigenlijk zonnepanelen op mijn dak leggen, met veel getimmer en veel gedoe, als er achter mijn huis duizenden zonnepanelen liggen te gloeien in de zon? Is dat niet erg inefficiënt? Ik weet het: er zijn mensen die menen dat de overgang naar duurzame energie meteen een overgang van grootschalige naar kleinschalige energie-opwekking zal betekenen. Maar is dat niet een beetje nostalgisch gedacht? Ik zou best een moestuin kunnen gaan bijhouden, grond genoeg op het eigen erf, maar ik ga veel liever naar de markt. Goedkoper en kost me veel minder tijd. Waarom geldt dat niet voor zonnepanelen? 

In feite geldt dat dilemma nu al voor een deel van mijn energie. Sinds een jaar betrek ik mijn elektriciteit bij Greenchoice. Greenchoice werkt CO2-neutraal: hun energie is duurzaam en als dat niet zo is compenseren ze de CO2-uitstoot door een paar extra bomen te planten. Als ik al van het gas af zou zijn, zou mijn huis dus niet energieneutraal zijn, maar wel CO2-neutraal. En daar gaat het toch om? Ergo: als ik van het gas afga, waarom zou ik dan zonnepanelen op mijn dak moeten plaatsen? 

Ja, ik ken het argument: “alle beetjes helpen”. De omslag naar duurzame energie heeft zoveel urgentie dat we nu alles moeten doen wat maar mogelijk is. Maar als ik zie welke ontwikkelingen zich de afgelopen tien jaar, nee: 5 jaar, hebben voorgedaan op het gebied van duurzame energie ben ik helemaal niet zo pessimistisch. Het eerste windmolenpark op zee zonder subsidie is al gegund. Een beetje CO2-belasting erbij, en de omslag is een feit. Bovendien krijg ik nauwelijks een cent terug als ik te veel duurzame energie produceer. Die ‘kleine beetjes’ zijn blijkbaar toch niet zo belangrijk. 

Aan de voorkant van mijn huis staan al vele jaren 12 prachtige windmolens. Het aantal windmolens breidt zich de laatste jaren snel  uit. Van sommige molens kan ik zeggen: daaraan heb ik meebetaald. Inmiddels heb ik meer dan een ton geïnvesteerd in windmolens. Dat roept een volgende vraag op: waarom moet ik mijn woning CO2-neutraal maken, als ik eraan bijdraag dat elders kolencentrales kunnen worden gesloten door de energie die door ‘mijn’ windmolens worden opgewekt. Door mijn windmolens bespaar ik meer CO2 dan mijn centrale verwarming aan CO2 kost. 

Ik heb inmiddels een inductiekookplaat besteld. Dus nog minder gas. Ik zou een boiler kunnen aanschaffen. Nog minder gas. En die houtkachel moet er ook eens komen. Nog minder gas. En wie bezwaar heeft tegen mijn houtkachel houd ik voor dat ‘fijn stof’ het broeikaseffect tegengaat. Op dat moment is mijn CO2-balans sterk negatief. Of positief, hoe je het maar wilt zien. Dus het gaat niet om mijn huis, maar om mijn eigen CO2-balans. 

Eigenlijk is dit alles een heel ingewikkelde redenering om een antwoord te geven op die ene prangende vraag: moet ik mijn wasdroger de deur uitdoen? Ik weet het: een wasdroger kost erg veel stroom. Maar wat is er tegen als dat duurzame stroom is en ik er niet van hou die natte was elke keer aan dat wiebelige rekje te hangen? En als mijn eigen CO2-balans al negatief is? Vergeet niet dat de zon elke dag de aarde 15.000 keer zoveel energie schenkt als we op die dag nodig hebben. Dus als alle energie duurzaam is, mag ik best een wasdroger.

Energietransitie: minder dromen, meer doorpakken

juni 16, 2016 by  
Filed under artikel

Bij de presentatie van de Beleidsagenda Energietransitie van de provincie Noord-Holland hou ik een verhaal met als centrale stelling: maak mekaar niet wijs dat iedereen de klimaatverandering wil bestrijden en dat iedereen zo snel mogelijk wil overstappen op duurzame, hernieuwbare energie. Zie voor mijn verhaal hier.

De fossiele energieke samenleving

mei 27, 2014 by  
Filed under artikel

Elke tijd heeft zijn eigen zondagswoorden. Woorden die het goed doen. Waarmee je waarderende blikken onder je publiek kan opwekken. Waar mensen op een of andere manier blij van worden. Wie zo’n begrip beter doordenkt, ontdekt nog andere functies. Soms verdoezelen zondagswoorden onderliggende tegenstellingen. Soms verdoezelen ze onmacht. Zo’n woord is de ‘energieke samenleving’. Eén op de drie ambtenaren uit Den Haag verwijst er naar. Adviesorganen geven ervan op. En de minister komt ermee weg.

De ‘energieke samenleving’ is de Nederlandse pendant van de Engelse ‘big society’. Big society is een ideologie. Het is de ideologie van de Tories, van Cameron. De samenleving kan het zelf meestal beter dan de overheid. Laat de overheid daarom de samenleving de ruimte geven. Dat is een heldere politieke keuze. Mensen moeten voor zichzelf opkomen en mensen moeten zichzelf maar redden. Maar zo zijn wij niet, wij in Nederland. Bij ons is die ‘big society’ al snel verworden tot de ‘energieke samenleving’, een samenleving die vooral de overheid moet helpen om zijn doeleinden te bereiken. Omdat de overheid het niet alleen af kan.

Ik voel me bij die ‘energieke samenleving’ veel beter thuis dan bij de ‘big society’ van Cameron. De overheid moet steun zoeken bij de samenleving, moet beleid samen met burgers gestalte geven. Prima. Maar dat betekent nog niet dat de samenleving de overheid altijd kan helpen. En het betekent zeker niet dat de samenleving altijd evenveel zin heeft om de samenleving te helpen.

Ik werk veel voor het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, waar ook met veel warmte over de ‘energieke samenleving’ wordt gepraat. Omdat ik in die contreien vaak les geef, is het mijn plicht om zo af en toe wat dieper op die energieke samenleving en IenM in te gaan. Ik begin met de constatering dat de burger IenM dus meer moet helpen. Vervolgens luidt de vraagt: maar hoe dan? En wat doen jullie er zelf aan? En altijd luidt het antwoord: duurzame energie! Inderdaad ik zie veel burgers die zich met hand en tand tegen windmolens verzetten. Ik zie ook veel lokale initiatieven voor duurzame energie, maar ondanks al die initiatieven is nog steeds maar 4% van onze energie duurzaam. Zo hard gaat dat niet. Ik zie ook veel burgers met liefde hard rijden op de snelweg of met liefde het vliegtuig nemen. Ik woon toevallig op een plek waar het fijn stof het uitzicht bijna beneemt. Allemaal energieke burgers. Maar wel een fossiele energieke samenleving.

Het departement doet goed werk op het gebied van het milieu. Veel kwalijke stoffen zijn aan normen gebonden en aan banden gelegd. Burgers kozen politieke partijen die daartoe de aanzet hebben gegeven. En natuurlijk vooral Brussel. Maar nergens zie ik burgers die uit zichzelf CFK uit hun spuitbussen halen en schilders die uit zichzelf zonder lood willen verven. En hoe moet het met die wegen en die dijken die zo netjes door RWS worden onderhouden en worden vernieuwd. Ik moet er niet aan denken dat burgers energiek hun eigen schopje in grond gaan zetten. En dat spoor? Smeekt niet iedere reiziger dat de overheid nu eindelijk eens ingrijpt?

Bij andere departementen is het al niet anders. SZW heeft vooral te maken met heel veel mensen die te weinig energie, te weinig opleiding en te weinig kansen hebben om zelfstandig in hun bestaan te kunnen voorzien. VWS heeft te maken met heel veel mensen die de energie missen om het bed te verlaten, en met heel veel energieke burgers die met liefde ingaan op het uitdijende aanbod aan medische voorzieningen, waardoor de kosten in de zorg nauwelijks in de hand zijn te houden.

Op Binnenlandse Zaken blijken de provincies zo energiek dat de bestuurlijke reorganisatie nooit van de grond komt. Op EZ blijken de grote bedrijven zo energiek dat het topsectorenbeleid vooral gericht is op de gevestigde belangen. In Europa blijven de boeren zo energiek dat ze 40% van het totale budget opslokken. De criminele wereld is zo energiek dat Veiligheid en Justitie er de handen aan vol heeft. En de burgers zijn zo energiek bij het invullen van hun belastingaangifte dat de Belastingdienst de strijd al lang niet meer aan kan.

Ik hou van energieke mensen. Maar ik hou toch vooral van energieke bestuurders en ambtenaren die het publieke belang energiek dienen. Vanwaar die voorliefde voor die energieke samenleving in de Haagse burelen? Wat wordt hier verdoezeld? Zouden misschien veel Haagse bestuurders en ambtenaren het gevoel hebben dat de overheid nog te vaak tekort schiet? En is de ‘energieke samenleving’ vervolgens een stoplap om de perceptie van het eigen falen verteerbaar te maken?

Bestel die zonnepanelen vandaag nog

april 12, 2013 by  
Filed under artikel

Vorige week was ik voor de leergang ‘de triomf van de stad’ in Leeuwarden. We werden onder andere ontvangen bij de proefboerderij van de WUR onder de rook van de stad. De mest van 160 koeien wordt vergist. Groen gas zorgt voor elektriciteit. Eén koe levert voldoende energie voor vijf woningen. De boerderij wordt binnenkort uitgebreid naar 500 koeien. En het zijn niet alleen deze koeien die voor groen gas zorgen. De hele provincie Friesland is druk bezig om de omslag te maken naar niet-fossiele brandstoffen. Vergisting en zonnecellen nemen hierin een centrale plaats in.

Ik geef het eerlijk toe: ik wist niet dat duurzame energie al zo rendabel is. We weten allemaal hoe traag we in Nederland overstappen op duurzame energie. We weten hoe weinig de regering daaraan doet. En tegelijkertijd nemen de gemeenten het heft in handen. En boeken opzienbarende resultaten. En is het voor burgers al heel rendabel om het dak met zonnepanelen te beleggen. Maar waarom doen we dat dan nog niet massaal? Ik noem de drie argumenten waarmee ik mezelf wijs maakte dat ik beter even kon wachten.

  • Je hebt de kosten er pas na 7-10 jaar uit. Onzin: je hebt elk jaar een rendement van 9%, en dat geeft de bank niet voor je spaarrekening.
  • Je bent je geld kwijt als je je huis voor die tijd wil verkopen. Onzin: het huis is gewoon meer waard omdat ook de kopers gaan profiteren van die 9%.
  • Je kan beter even wachten omdat de zonnecellen over twee jaar weer veel goedkoper zullen zijn. Onzin: dat geldt ook voor je nieuw MacBook Air, je nieuw iPad en je nieuwe iPhone. Ook die zijn over twee jaar sneller of goedkoper.

En het is luiheid. Als je er goed over nadenkt weet je dat het beter is voor het milieu en voor het klimaat om over te stappen op zonne-energie (de zon levert elke dag 15.000 x zoveel energie als de mensheid nodig heeft…). Maar je moet wel uit je luie stoel komen. Je moet een bedrijf opzoeken dat die zonnepanelen komt plaatsen. En je moet in de slag met de energiemaatschappij. Zij zullen mijn overproductie aan energie moeten vergoeden. En misschien ligt daar wel mijn grootste zorg: hoe kom ik door die muur van energiebureaucratie heen? Ik weet het: ook dat is geen argument. Dus ik ga die zonnepanelen vandaag nog bestellen. U ook?

[column voor www.bouwendnederland.nl]