Omtzigt en het politieke lijfsbehoud van Rutte

maart 29, 2021 by  
Filed under Geen categorie, Voorpagina

Kajsa Ollongren kreeg het bericht dat ze positief had getest. Ze greep haar spullen onder de arm, holde naar haar dienstauto en reed naar huis. Fotograaf Bart Maat maakte een foto en de formatie kon weer opnieuw beginnen. 

Er is al veel over geschreven. Er zijn vele bezwaren geuit. Veel van die bezwaren overtuigen me niet. En het belangrijkste commentaar leek te worden ondergesneeuwd: dat politiek lijfsbehoud in de Haagse politiek veel te overheersend is geworden na 10 jaar Rutte. Politiek lijfsbehoud lijkt in Den Haag veel belangrijker te zijn geworden dan de toekomst van Nederland. 

Commentaar 1: Maat had deze foto niet mogen maken, laat staan publiceren. Mij dunkt: politici laten zich graag fotograferen, politici moeten daarvan zelf de gevaren onderkennen. Nog belangrijker: iedereen die weet dat in de verkennende fase van de kabinetsformatie al wordt gesproken over het elimineren van het beste Kamerlid van dit moment, Pieter Omtzigt, is het aan de democratie verplicht om dit openbaar te maken. 

Commentaar 2: de verkenners hadden zich alleen met partijen moeten bezighouden en niet met individuele Kamerleden. Mij dunkt: verkenners horen te verkennen welke coalitie op voldoende steun kan rekenen in de Kamer. Dan hoor je niet alleen te verkennen welke partijen samen een meerderheid vormen, maar ook te verkennen of je de loyaliteit van alle individuele leden van deze fracties kan verwachten. Die vraag is overigens bij Omtzigt onzinnig, omdat de man niet alleen heel kritisch is, maar altijd ook heel loyaal naar zijn eigen fractie. 

Commentaar 3: de verkenners hadden zich niet moeten uitlaten over de (onderhandelings-)stijl van Wopke Hoekstra. Mij dunkt: Wopke Hoekstra staat als minister van Financiën bekend als star en weinig creatief. Dat kan ook een probleem zijn bij een formatie, het verkleint de kans op het smeden van een coalitie met het CDA. Nuttig om te weten als je verschillende coalities verkent.

Commentaar 4: je hoort niet te praten over een “functie elders” voor een Kamerlid dat net met ongeveer 350.000 voorkeursstemmen is gekozen. Even afgezien van de vraag of de gedachte in dit geval enige kans van slagen maakt, maar sinds wanneer is het verdelen van banen bij een kabinetsformatie verboden? Dat is sinds mensenheugenis allemaal onderdeel van de onderhandeling. Wat te doen bijvoorbeeld met Wopke Hoekstra, die naar het zich laat aanzien zijn post van minister van Financiën aan D66 zal moeten laten, omdat D66 het CDA in zeteltal is voorbij gestreefd. 

Waar gaat het wel om? Stel dat Wopke Hoekstra alsnog in het kabinet komt, dan is de kans groot dat Pieter Omtzigt met hele goede argumenten het fractievoorzitterschap van het CDA in de Kamer claimt. En die Omtzigt zou wel eens te kritisch kunnen zijn. 

Dit betekent dat het politieke lijfsbehoud, met name dat van Rutte, bij de verkenners voorop stond en niet het beleid dat men eventueel zou willen voeren. En juist daarom moet op voorhand de kritische functie van de Kamer worden ondermijnd. Zowel het eerste als het tweede zou een doodzonde in de politiek moeten zijn.

Rutte heeft bij het onderzoek naar de Toeslagen-affaire al gezegd dat “politiek” soms boven de wet gaat. Hij bedoelde: politiek lijfsbehoud. De hele Toeslagen-affaire was ook één groot bewijs van de leer (de Rutte-doctrine) dat het informeren van de Kamer in het teken mag staan van het politieke lijfsbehoud van de minister. En zo is het zoeken van een “functie elders” voor Pieter Omtzigt een volgende poging om de macht van de Kamer te ondermijnen in een poging het politieke leven van Mark Rutte te verlengen. 

Het is echter beter als aan dat politieke leven snel een einde komt. Bij deze man lijkt inmiddels alles om lijfsbehoud te gaan. In het corona-debat is hij in staat om inmiddels elk standpunt met dezelfde argumenten te verdedigen. Binnen de VVD is hij in staat om zijn gewezen politiek assistente (Sophie), tevens zuster van zijn huidige politiek assistente (Carolien), tot voorzitter van de Kamerfractie van de VVD te promoveren. En wie de kandidatenlijst van de nieuwe VVD-fractie overziet, weet dat Rutte van deze fractie de komende jaren in ieder geval weinig last zal hebben.

Mag ik verzuchten: laat het in Den Haag weer om de inhoud van het beleid gaan, om een hoopgevend en mooi regeerakkoord, en even niet meer om het politieke lijfsbehoud van Rutte. En voor die inhoud hebben we Omtzigt hard nodig. 

Deel dit bericht:

Comments

6 Comments on "Omtzigt en het politieke lijfsbehoud van Rutte"

  1. menno van duin on ma, 29th mrt 2021 09:30 

    Gewoon weer een mooie analyse Wim. Mooie afrekening met die naiviteit. Ook je vorige over de PvdA sprak me aan. Zo lang je maar niet te veel over de coronacrisis schrijft, ben ik een fan.

  2. wimderksen on ma, 29th mrt 2021 09:42 

    ik zal voor jou regelmatig corona omzeilen..

  3. Rudger Smook on ma, 29th mrt 2021 09:51 

    Beste Wim,
    Je schrijft steeds uitstekende notities bij de actualiteit. Waarom geen column in kwaliteitskranten als NRC, Volkskrant of Parool? Je can mmentaren verdienen een groter publiek. Intussen: ga door!
    Groet, Rudger Smook.

    PS: Ik heb dit niet eerder gezegd!

  4. wimderksen on ma, 29th mrt 2021 10:14 

    Ja, maar misschien kan ik mijn blogs dan niet meer in een opwelling schrijven….En dat zijn de beste momenten om de puzzel in mijn hoofd op te lossen

  5. Annet Weijermars on ma, 29th mrt 2021 10:15 

    Mooie analyse vanuit diverse invalshoeken.
    Gister sprak ook Herman Wijffels zich hier helder over uit. Eigenlijk is het een zegen dat deze aantekeningen zichtbaar waren want daardoor de noodzaak van meer transparant leiderschap nog duidelijker.

    Ps en ik ben juist blij met jouw bijdragen over de Coronamaatregelen. Ook als ik het niet (helemaal) eens ben want dat geeft soms juist nieuwe inzichten!

  6. Henk van der Velde on di, 30th mrt 2021 09:53 

    Allemaal herkenbaar Wim. Ik zou nog een inhoudelijk stapje verder gaan. Want wat betekent het dat Omtzigt als lastig mannetje wordt weggezet? Hoe kan iemand lastig zijn die het falen van de rechtsstaat blootlegt? Dat kun je alleen maar lastig vinden als je die hele toeslagenaffaire niet als falen ziet. Iemand die zegt, dat dit nooit had mogen gebeuren en tegelijk het blootleggen ervan niet had gewild, spreekt met twee tongen en de eerste is dan de tong voor de bühne. De vraag wie Omtzigt naar een functie elders wil parachuteren is daarom van groot belang. De ex-verkenners nemen nu alle schuld op zich. Maar ook al heeft niemand ze dit ingefluisterd, dan toch is er kennelijk een sfeer waarin het falen van de rechtsstaat niet voorop staat. De Rutte sfeer wellicht?

Tell us what you're thinking...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!