De Nationale Opera is van internationale allure met nagenoeg altijd bijzondere producties. Altijd een geweldige cast, uitstekende orkesten, indrukwekkende decors met vele technische hoogstandjes en een bijzondere regie. Vergelijk dat eens met de dertien in een dozijn producties van vele operahuizen ter wereld. Maar helaas gaat de discussie bijna altijd over de regie. Het is niet alleen de schuld van de recensenten. Ook de Nationale Opera lijkt zichzelf vooral te willen onderscheiden door een bijzondere regie.
Ten onrechte. Gisteren ging ik naar ‘Frau ohne Schatten’ van Richard Strauss. Met in mijn hoofd een interview met de regisseur in de Volkskrant en recensies in de Volkskrant en de NRC. De Volkskrant was gewoon negatief (twee ballen), met name vanwege de mislukte regie. De NRC was gewoon positief (vier ballen), met name vanwege de geslaagde regie. Ik besloot om me vooraf niet meer te verdiepen in het verhaal en in alle intenties van de regisseur. Ik wilde het over me heen laten komen. Het verhaal bij de opera is in de regel toch al dun en niet zelden onbegrijpelijk.
Ik had een topavond. Door al die recensies was ik me de vorige keren steeds meer gaan richten op de regie. Om me daar als een echte recensent over op te gaan winden. Ik riep zelfs al een keer ‘Boe’, hetgeen op zich wel een leuke ervaring is. Simpel gezegd: ook ik was de regie enorm gaan overschatten.
Daarom was gisteren zo leerzaam. Ga zitten, luister en kijk, of kijk en luister. Je hoort ten eerste een fantastische cast, fenomenale zangers. Je hoort meteen een fantastisch Nederlands Philharmonisch Orkest onder leiding van Marc Albrecht. Daarna word je blik gegrepen door een kunstzinnig en innovatief decor. Het verhaaltje is weer zo dun dat je het snel kan volgen, zeker wanneer de teksten worden geprojecteerd. En ja, die regie stoorde in het geheel niet. En wond me ook niet op.
Heren en dames recensenten, die opera is van Richard Strauss. Als u de volgende keer nu eens gewoon daarmee begint. Hoe werd er gezongen en hoe speelde het orkest? Vertel me daarna alles over het beeld: hoe was het decor? En als er dan nog ruimte over is, vertel me dan nog iets over de regie. En realiseer je dan ook dat zelfs op de eerste rang veel details van die alweer vernieuwende regie gewoon niet te zien zijn.
Mijn voorkeursvolgorde is dus: zang, orkest, beeld, regie, verhaal. En ik vermoed dat dat de voorkeursvolgorde is van 90% van de zaal. De gemiddelde recensent begint bij de regie en het (povere) verhaal en windt zich daar al vaak zo over op, dat nog twee solisten worden genoemd (‘perste de noten eruit’, dixit Volkskrant) en één zin wordt geschreven over het orkest. Waarmee opera als elitaire intellectuele bezigheid wordt weggezet, terwijl het een populaire volkssport zou horen te zijn.
[Abonneer je via de homepage op mijn blogs, als je op de hoogte wilt worden gehouden.]
Ik hoor bij die 90%. Ik luister naar een opera het liefst concertant, dus geheel zonder beeld. Is ook veel goedkoper :-).
Ik hoor bij die 90%. Ik luister naar een opera het liefst concertant, dus geheel zonder beeld. Is ook veel goedkoper :-).