De verkiezingen zijn voorbij. Links verloor, rechts verloor en het midden won. De kans is groot dat we weer een normaal kabinet krijgen, met mensen die enig idee hebben van besturen. Koolmees heeft al een slimme zet gedaan door D66 en CDA aan het werk te zetten. Laat die eerst maar eens gewoon opschrijven hoe je stikstof, migratie en nog een paar van die problemen zonder al te veel ideologie en zonder lobbyisten aan tafel kan oplossen. Dan kunnen GL-PvdA en VVD later aanschuiven en elkaars wensen tegen elkaar wegstrepen.
Ook GL-PvdA? Ja zeker. Want de toekomst van RoodGroen ligt in het midden. Het zou zelfs rampzalig zijn als RoodGroen vanaf de linker flank oppositie gaat voeren tegen D66 en CDA, aangevuld met rechts.
Waarom moet RoodGroen naar het midden? Om weer betekenis te krijgen in de Nederlandse politiek. Zoals de sociaal-democraten in Noorwegen hebben gedaan, zoals de sociaal-democraten in Denemarken hebben gedaan. Als het land rechtser wordt (in jouw optiek), moet je naar rechts opschuiven als je niet wilt marginaliseren. Ja het was prachtig dat er meer dan honderd duizend mensen de straat op gingen voor de rode lijn. Maar Bart Tromp zou hebben gezegd: dat zijn nog geen twee Kamerzetels. Het is prachtig dat RoodGroen in Amsterdam de grootste was, maar Amsterdam wordt steeds excentrieker en is steeds minder representatief voor Nederland als geheel.
Frans Timmermans deed wel een dappere poging. Hij wilde grenzen stellen aan de migratie, hij sprak veel sociaal-democratische woorden, hij bleef weg van een overdaad aan woke. Maar hij was te intellectueel om de mensen echt te raken en toch ook te weinig nieuwsgierig naar wat mensen echt bezig houdt. Natuurlijk, ik ben dat zelf ook onvoldoende, maar ik heb me dan ook niet aangemeld om RoodGroen naar de overwinning te leiden.
Frans Timmermans durfde in ieder geval niet de weg te wijzen naar het midden. Durfde niet te zeggen dat het niet genoeg is dat Links altijd gelijk heeft, dat het ook een keer gelijk moet krijgen. Dat Links niet alleen moet drijven op de ‘cultureel-progressieven’, maar ook (of juist) op zoek moet naar de mensen die economisch-links stemmen. Ze waren in 2023 voor het eerst allemaal vertrokken en zullen nu zeker niet zijn terug gekomen. Hoe kan een partij die zich links noemt niet aantrekkelijk zijn voor mensen die economisch links stemmen? Omdat RoodGroen vooral Amsterdam-links is en veel te weinig Rotterdam-links, laat staan Kerkrade-links, of Emmen-links.
Daarvoor zal je moeten durven aan te sluiten bij de leefwereld van die mensen. (Frans Timmermans was apetrots over de internationale meeting van sociaal-democraten in Amsterdam een week voor de verkiezingen. Voertaal: Engels. Er waren tolken voor vele talen, maar niet voor Nederlands.) En als je wil aansluiten bij de leefwereld van de mensen waarvoor je het wil doen, zal je moeten accepteren dat migratie door heel veel mensen in Nederland als een groot probleem wordt gezien. En er zijn ook veel te veel arbeidsmigranten die in erbarmelijke omstandigheden hier tegen te lage lonen leven en die alleen de portemonnee van de werkgevers spekken. Er zijn ook veel te veel studie-migranten omdat de universiteiten ooit dachten dat ze daar geld mee konden verdienen. Neem mensen in een globaliserende wereld en onveilige wereld niet hun eigen taal af! En het is een schande dat er zoveel asielzoekers zitten in azc’s, niet omdat de instroom te hoog is maar omdat wij ze daar laten zitten. Zorg dat ze de taal kennen (bij voorkeur voordat ze hier komen), zorg dat ze meteen aan het werk gaan. Dus migratie is wel een probleem. Ook omdat we echt moeten voorkomen dat Nederland spoedig 22 miljoen inwoners telt.
De PvdA won in 2012 (dertien jaar geleden!) nog 38 zetels bij de verkiezingen. Nu kreeg de PvdA samen met het altijd al marginale GroenLinks 20 zetels! Dan heeft het geen zin om te klagen over de ‘verrechtsing’ van het land. Dan heb je gewoon jezelf gemarginaliseerd.