Een roman uit handen geven

Twee jaar was ik bezig met het schrijven van mijn roman ‘IJzersterk’. Gisteren is het bij Boekhandel Kooyker in Leiden gepresenteerd. En dan is dat boek plotseling van iedereen. Ik weet nog niet of dat laatste me echt gaat bevallen.

Elke keer als ik een eerdere versie van het boek voor commentaar aan een vriend liet lezen, kreeg ik een voorproefje. Ik was én nieuwsgierig én ik was onzeker over de reactie. Als de reactie lang op zich liet wachten, geloofde ik al meteen dat het oordeel negatief zou zijn. In werkelijkheid heb ik maar één slechte recensie gekregen. Veel leuker waren de reacties van vrienden die het boek in één keer hadden uitgelezen. Ze spraken zelfs over een ‘page turner’. Nee, recensies zijn niet van belang, maar zo’n positieve reactie voelt toch wel erg lekker.

Als je het boek uit handen geeft, gaan anderen onvermijdelijk zich jouw personages toe-eigenen. Eén van mijn beste vriendinnen had het boek al in vroeg stadium grondig gelezen. Ik had veel aan haar commentaar. Maar ik moest wel even slikken toen ze over mijn romanpersonages Frank en Anneleen sprak alsof het haar vrienden waren. Mijn personages, mijn vrienden, met wie ik al maanden dagelijks optrok, bleken plotseling ook haar vrienden te zijn. Ze had ongetwijfeld ook een beeld van die personen, misschien had ze er wel een gevoel bij. Ik wist even niet of ik dat fijn vond.

Een andere vriendin zei: ‘Je boek gaat over de waarheid en over relaties. Ik vind de relatie tussen Just en Janet het hoogtepunt van het boek.’ Ik vond het een scherpe observatie. Maar ik zag die relatie nu juist niet als het middelpunt van het boek. Toch doet het er helemaal niet toe wat ik als middelpunt, of als kern van het boek zie. Iedereen leest mijn boek op zijn of haar manier. Een verkocht boek is niet meer van mij. 

Toch geef je niet alleen je boek uit handen, maar ook een deel van jezelf. Ook als een boek pure fictie is, kunnen mensen een beeld van jou vormen op basis van het boek dat je hebt geschreven. Onvermijdelijk is het inderdaad mijn manier van vertellen, van schrijven. Met mijn onderwerpen, vanuit mijn leefwereld. Zoals een vriendin terecht zei: ‘Het is echt een boek van jou.’ 

Daarmee is het geenszins een autobiografisch boek. Ik heb niet zelf model gestaan voor de hoofdpersoon, laat staan dat andere personages tot bestaande personen zijn te herleiden. En het is al helemaal geen waargebeurd verhaal. 

Ik geef me wel bloot. Maar eigenlijk is het veel belangrijker dat de lezers zichzelf herkennen in plaats van mij. Ik hoop dat ze zichzelf zullen tegenkomen in bepaalde situaties, in bepaalde gevoelens, in bepaalde redeneringen. Dan is voor mij het boek geslaagd. 

[Het boek is vanaf gisteren overal te bestellen, maar denk ook aan de plaatselijke boekhandel.]

• Andere Schrijven artikelen