sluit
sluit
26 januari 2022

Groningen: niet de aardbevingen maar de overheid is het probleem

De aardbevingen in Groningen zijn onderwerp van een parlementaire enquête. In het voorjaar volgen de openbare verhoren, in het najaar volgt het eindrapport. Er valt veel te rapporteren. En omdat we al zoveel weten, vraag ik me af of de enquête nog veel nieuws zal opleveren. 

Voor de goede orde: de Groningers hebben geen grote risico’s gelopen. Er zijn geen doden gevallen. Er zijn geen huizen ingestort, er zijn huizen afgebroken. In 1953 kwamen 1836 mensen om bij de Watersnoodramp. In 1962 kwamen 93 mensen om bij de treinramp bij Harmelen. In 1977 kwamen 583 mensen om het leven bij de vliegramp met het KLM-toestel op Tenerife. In 2000 kwamen 23 mensen om bij de vuurwerkramp in Enschede. In 2014 kwamen 298 mensen om bij de ramp van de MH17. 

Groningen was daarmee onvergelijkbaar. Maar laten we niet de fout maken om te concluderen dat de ramp in Groningen daarmee kleiner was. In Groningen ging het niet om die ene klap, maar ging om de jarenlange dreiging, dat het een keer echt mis zou gaan. Om jarenlang het tergende gevoel van onveiligheid. En Groningen was vooral een bestuurlijke ramp. De overheid is erin geslaagd om bijna alles fout te doen wat ze fout kon doen. Zo is onder de bevolking een giftig mengsel ontstaan. 

Laat ik een poging doen om dit mengsel te ontleden. Ik kom vier ingrediënten tegen: onzekerheid, achterstelling, bedrog en bestuurlijk onvermogen.

Ten eerste was er steeds die dreiging van een nieuwe nog veel hardere klap. Die jarenlange tergende onzekerheid voor de bevolking in het aardbevingsgebied. Er was dan wel nog nooit een dode gevallen, maar waarom zou dat de komende nacht niet gebeuren. Mensen waren bang voor hun leven en voor het leven van hun kinderen. En elke nieuwe beving wakkerde die angst aan. Net zoals elke nieuwe scheur.

Ten tweede ligt het Groningse Hogeland ver weg. Ondergeschikt aan de stad Groningen en heel ver weg voor Den Haag. Het gebied krimpt al jaren en de mensen daar hebben nooit echt aandacht voor hun problemen ervaren. Ook niet bij de aardbevingen. Het was exemplarisch dat minister Eric Wiebes ooit na een forse beving “over dat bevinkje” sprak. Het gebied kende al een groot gevoel van achterstelling, en dat gevoel is in al die jaren van de aardbevingen alleen maar heel erg versterkt. 

Ten derde werd de Groningse bevolking regelmatig gewoon bedrogen, bedrogen door de eigen overheid. De regering verdiende erg veel aan al dat gas, en had er dus baat bij om de signalen dat de bevingen door de aardgas-winning werden veroorzaakt, zo lang mogelijk stil te houden. De Raad voor de Veiligheid heeft dat heel helder beschreven. In al die tijd waren de NAM en Den Haag als vier handen op één buik. En toen de relatie tussen gas en bevings niet meer te ontkennen viel, werden leugens niet geschuwd om de zaken mooier voor te stellen dan ze in werkelijkheid waren. Denk ook aan al die mensen die maar zelf moesten aantonen dat die scheuren in hun muren door de aardbevingen waren veroorzaakt. 

Ten slotte is daar dat tenenkrommende bestuurlijke onvermogen van de overheid om de problemen in Groningen echt aan te pakken. Men had meteen elke schade ruimhartig kunnen repareren. Men had die hele versterkingsoperatie voor 26.000 woningen in hoog tempo moeten realiseren. Misschien was er nog jaren gas opgepompt als Groningers meteen echt waren geholpen. En er financieel ook nog een beetje beter van waren geworden. Maar ondanks het opentrekken van honderden blikken ambtenaren, lukte het maar niet om die Groningers ook maar enigszins te helpen. En lukt het nog steeds niet. Een groot raadsel. Ja, het is waar, de parlementaire enquête zou op dit punt nog nieuws kunnen brengen. Want niemand begrijpt tot op heden hoe de overheid in Groningen zo labbekakkerig heeft kunnen zijn.  

 

Reacties (5)

  1. John van Bork
    01-26-2022 10:40

    Eindelijk een niet-hysterische beschrijving van wat er in Groningen heeft plaatsgevonden.
    Relativerend, nuchter en toch empatisch en begripvol naar de lokale bevolking.
    Complimenten!

    Reageer

    1. H.T. Haan
      01-26-2022 14:35

      Complimenten voor de verwoording is terecht. Ik vind het jammer dat er vaak in de verleden tijd wordt gesproken terwijl het nog steeds zo gaat.

      Reageer

      1. wim
        01-27-2022 18:40

        Klopt helemaal. Ik verplaatste me even in de schoenen van de parlementaire enquêtecommissie. Maar alles wat we over het verleden kunnen zeggen, geldt ook voor het heden.

        Reageer

  2. Ruud Boelens
    01-26-2022 11:45

    Helder. M.b.t. laatste zin: daarvoor beschrijf je het toch eigenlijk al!?

    Reageer

  3. Toine Goossens
    02-08-2022 17:00

    Een heldere nuchtere beschrijving. Groningen heeft nooit aardbevingen gekend, maar aardtrillingen. Trillingen die tot verzakkingen in de bovengrond hebben geleid. Doordat de Groningse bouwwerken niet voldoende waren/zijn gefundeerd zijn die gaan scheuren. Voor die bovengrond is niet het Rijk maar de lokale overheid verantwoordelijk. Neem de identieke schade aan gebouwen in het zoutwinningsgebied. De verantwoordelijkheid daarvoor is door de provincie en de betrokken gemeenten, helaas met succes, verworpen. Zoals ook elders in Nederland zijn de eigenaren bij gebreken aan de funderingen zelf aansprakelijk. Zie Dordrecht en Amsterdam met verzakkingen als gevolg van het verlagen van de waterstand.

    Natuurlijk had het Rijk al veel eerder de portemonnee kunnen trekken. Mijnschade in Limburg wordt ook vergoed. In Groningen is het echter bestuurlijk helemaal mis gegaan.
    De lokale overheden hebben zich aan hun verantwoordelijkheden onttrokken, hebben louter een hele hoop stennis gemaakt dat de aardtrillingen verschrikkelijk waren, dat zij daar niet op aanspreekbaar waren, dat het enorme gevolgen voor de geestelijke gezondheid voor de burgers had en zijn het Rijk en de NAM met modder gaan bestoken. Daarmee hebben zij het volledig uit de hand lopen van de bestuurlijke processen veroorzaakt, én de geestelijke gezondheid van de Groningse burgers in gevaar gebracht.

    Door het Rijk en de NAM tegen zich in het harnas te jagen zitten we nu met een complexe structuur om alles weer in het reine te brengen, terwijl met gezond verstand, terecht legt Wim Derksen daar de nadruk op, deze hele kwestie allang naar tevredenheid opgelost had kunnen zijn en Groningers voor veel ellende had kunnen besparen.

    Door de Groningse trillingen, 1000 keer minder zwaar dan de zwaarste aardbeving in Limburg, tot een moloch uit te vergroten hebben de lokale overheden hun eigen ramen, en die van hun burgers, ingegooid. Groningen heeft nagelaten om bondgenoten te vinden om de effecten van de gaswinning op de slappe bovengrond te onderkennen en weg te nemen.

    Reageer

Reageer

Uw reactie