Het kabinet-Jetten als afspiegelingscollege

Er heerst nog een beetje verwarring in de Kamer over het fenomeen van het minderheidskabinet. Klaver riep eerder al dat de coalitie ‘nog geen idee had’ hoe ze dat wilden doen. Maar ik geloof dat ook Klaver nog steeds geen helder idee heeft. 

Ik denk dat de geschiedenis van het lokaal bestuur hier een antwoord kan geven. 

Vroeger was de gemeenteraad de baas in de gemeente, het college van B&W was slechts het ‘Dagelijks bestuur’ dat het beleid van de gemeenteraad uitvoerde. Om die reden was het logisch dat de partijen uit de raad naar evenredigheid in het college waren vertegenwoordigd. Dat heette een afspiegelingscollege. Voor elk besluit van dat college moest er een meerderheid in de raad zijn. En het was niet van belang hoe die meerderheid eruit zag. 

In de jaren 70 en 80 kregen we meerderheidscolleges in de gemeenten. Natuurlijk was dat een overschatting van de beleidsvrijheid van gemeenten, maar dat doet er even niet toe. Van belang was dat elk besluit van het college werd gesteund door dezelfde meerderheid in de raad. Zoals ook het uitgangspunt in de Kamer zo lang is geweest.

Het kabinet-Jetten heeft maar één uitweg: voor elk besluit wisselende meerderheden zoeken, zoals het afspiegelingscollege dat gewend was te doen. Maar dat vraagt twee dingen. Ten eerste dat een oppositiepartij accepteert dat zij regelmatig haar zin niet krijgt omdat ze geen deel uitmaakt van de meerderheid. En ten tweede dat een oppositiepartij nooit weigert een deal te sluiten met het kabinet omdat ze op een ander punt haar zin niet heeft gekregen.

Dus dat minderheidskabinet gaat werken als Klaver accepteert dat er tegen zijn zin wordt gesleuteld aan de AOW door een rechtse meerderheid, om vervolgens over stikstof of klimaat een goede deal te sluiten met het kabinet. Als Klaver over stikstof en klimaat geen afspraken wil maken met het kabinet, zolang de AOW wordt aangetast, gaat het mis! En als Joost Eerdmans alleen afspraken over migratie wil maken als het klimaatbeleid wordt stopgezet, gaat het ook mis!

Dit is de enige weg. De gedachte dat je als oppositiepartij samen met de coalitie een akkoord kan sluiten over een overall akkoord is ijdel. Dat had in de fase van de formatie moeten gebeuren. En die fase is voorbij. Kabinet en oppositie zullen moeten accepteren dat wisselden meerderheden voortaan de dienst uitmaken. 

[Abonneer je via de homepage op mijn blogs, als je op de hoogte wilt worden gehouden.]

• Andere Politiek artikelen