‘IJzersterk’ is een roman in een roman, vertelde ik in eerdere blogs. Dat is wel handig om te weten als je het boek gaat lezen. Maar waarom schrijft iemand in godsnaam een roman in een roman? Hoe is dat zo gekomen?
Om eerlijk te zijn, de wording van mijn boek heeft me zelf erg verbaasd. Het boek is niet bedacht, het is niet gepland, mijn roman ontstond.
Ik begon met een idee: ik wilde een roman schrijven rondom een jubileumboek. Ik vermoedde dat er iets aan de hand was met dat bedrijf. Maar verder was er geen plan.
Mijn aantekeningen laten zien dat mijn roman ‘IJzersterk’ vooral een grillige weg heeft afgelegd. Na het eerste globale idee ontstonden geleidelijk concretere plannetjes, ideetjes en opzetjes. Zelfs de plot van de roman bleek gedurende het schrijfproces nog weer te veranderen.
Ooit dacht ik dat de oude directeur Jaap met zijn secretaresse Mientje op zakenreis zou gaan. In de roman verwekt de vader van Jaap, Meneer Harmen, zoals hij in de zaak werd genoemd, bij het winkelmeisje Sientje een kind. Ooit dacht ik dat Janet een geheime relatie zou hebben met de getrouwde Rene. In de roman is Rene net gescheiden en is Janet tegen die tijd al overtuigd polyamoreus. Ooit dacht ik dat er in de familie een enorme ruzie zou uitbarsten over de erfenis, maar daarvan was later helemaal geen sprake meer. Het zijn misschien details, maar ze hadden grote invloed op de uiteindelijke verhaallijn.
Hoe kan dat? Hoe kan het dat zo’n verhaal tijdens het schrijven steeds weer wordt aangepast. Achteraf zie ik twee oorzaken. Ten eerste liep ik vaak met mijn hond en ten tweede gingen mijn personages zelf nadenken als ze eenmaal tot leven waren gekomen.
Als de hond uit moest, ging de roman vaak met ons mee. In een flits realiseerde ik me dat ik in mijn leven heel veel heb geïnterviewd en vroeg ik me af: waarom zou ik dat in dit boek ook niet doen? En even plotseling besloot ik om boek te starten met een aantal interviews over de ijzerhandel van de firma Visser. Al die stappen van dat vage plan tot een uitgeschreven roman, bedacht ik samen met de hond. Gelukkig loop ik vaak met de hond.
Maar het zijn ook de personages, die tot leven kwamen. Langzamerhand begonnen ze hun eigen verhaal te vertellen. Bij de speech van Krein bij het afsluitende diner schieten me nog steeds de tranen in de ogen. Niet alleen omdat die speech zo ontzettend authentiek en integer was. Maar vooral omdat Krein dingen zei, die ik zelf nooit had kunnen bedenken. Zoals ik ook niet wist dat Lize door die speech van Krein zo geëmotioneerd zou zijn, dat ze een heel andere speech hield dan mijn verhaallijn voorschreef.
Zo zijn er talloze voorbeelden van momenten dat ik uiteindelijk een heel ander hoofdstuk schreef dan ik aanvankelijk van plan was. Niet zozeer omdat ik dat zelf wilde, maar omdat mijn hoofdpersonages een andere afslag namen.
Ik geef toe, het klinkt misschien nogal mistig. In ieder geval heeft het me zelf erg gefascineerd hoe dat boek vaak zijn eigen weg koos. Om het resultaat te zien: Lees dat boek!
[Het boek is te bestellen via deze link.]