Beste Frans,
Je zal het boek van Bas Erlings vast al hebben gelezen. Bas is de man achter de successen van Mark Rutte. En de man die erbij was toen de VVD in 2017, tegen alle aanvankelijke verwachtingen in, Wilders versloeg. (Nee, ik ben niet vergeten dat jij de populisten in 2019 bij de Europese verkiezingen hebt verslagen.)
Bas Erlings vertelt in zijn indrukwekkende boek (Het spel van de populist, hoe zij het spelen, hoe wij het winnen) dat hun hele campagne vooral op één gedachte was gebaseerd: mensen kiezen meestal intuïtief en emotioneel en zelden rationeel. Dus speel bij verkiezingen in op wat mensen intuïtief denken en probeer ze minder met rationele argumenten van jouw gelijk te overtuigen.
Wat zou dat voor jouw strategie in de komende maanden moeten betekenen? Als ik het boek van Erlings naar jou vertaal, kom ik tot tien adviezen.
- De kiezer vraagt zich bij een lijsttrekker meestal drie dingen af: vind ik je leuk, denk ik dat je het kan, geef je om mij? Ik denk dat de meeste kiezers jou competent vinden. Over de vraag of ze je leuk vinden en met name of ze denken dat je om ze geeft, ben ik minder zeker. Ik denk dat je in de komende maanden vaak zal moeten laten voelen dat je oprecht in de zorgen van burgers geïnteresseerd bent.
- Verkiezingen zijn vaak een tweestrijd tussen twee partijen om de vraag wie de grootste wordt en wie de premier mag leveren. Jullie zullen moeten zorgen dat die tweestrijd in de komende verkiezingen gaat tussen GroenLinks/PvdA en PVV. Ja, daar wordt ook Wilders beter van, maar jij zal hem verslaan. Voorkom in ieder geval dat Bontenbal zich ertussen drukt.
- Tegen populisten moet het credo zijn: niet verdedigen maar aanvallen, niet reageren maar leiden. Dat vraagt dat je elke dag bij de les bent omdat Wilders altijd bereid is een stuk rood vlees in de arena te gooien. Reageer daar niet op. En zorg vooral dat je voor die tijd zelf het initiatief hebt genomen.
- Het is de strategie van alle populisten om chaos te creëren door onzin te verkopen. Blijf die desinformatie bestrijden, vooral op de sociale media. En vertel de kiezer dat doordacht en genuanceerd beleid uiteindelijk voor iedereen beter is.
- Geef Henk en Ingrid, de mensen die op de populisten stemmen, niet het gevoel dat ze dom zijn, dat zijn ze niet. Het zijn mensen die zich onveilig voelen, mensen die het gevoel hebben dat de groei van de welvaart grotendeels aan hen voorbij gaat, mensen die menen dat de overheid er niet voor hen is. Het zijn juist mensen waarvoor de sociaal-democratie behoort op te komen.
- Hoor de zorgen van de kiezer aan, en met name van de mensen die anders op de populisten zullen stemmen. Luister met de intentie om mensen te begrijpen en niet om ze meteen uit te leggen hoe goed je plannen zijn. En houd op met het herhalen van al die vooraf (door communicatie-adviseurs) bedachte statements. Alleen als je echt bent, kan je het gevoel geven dat je naar mensen luistert.
- Doe burgers op elk beleidsterrein een beter aanbod dan de populisten. Bied daarbij een realistisch, maar optimistisch toekomstbeeld. En vertel erbij dat de populisten in het kabinet-Schoof werkelijk helemaal niets hebben klaargekregen. Ze hebben een grote kans gehad, maar ze zijn aan onderling geruzie ten onder gegaan.
- Kom niet met al die voorstellen die je in Den Haag al zoveel jaren hebt gedaan. Je zal de populisten niet verslaan met meer van hetzelfde. Schrik er niet voor terug om met vergaande ideeën te komen. Als je de woningmarkt van het slot wil halen zal je de hypotheekrente moeten afschaffen en grondbelasting moeten invoeren. Als je het onderwijs wil verbeteren zal je vele bestuurs- en managementlagen moeten schrappen. Als je de zorg weer op orde wil krijgen zal je de marktwerking met die verstikkende bureaucratie moeten afschaffen. En kom pas met compromissen in de kabinetsformatie. Aan compromissen in verkiezingstijd heeft niemand iets.
- Er is behoefte aan leiders die gedreven zijn door de inhoud. Er is behoefte aan leiders die een richting aangeven (je gaat ervoor zorgen dat alle kinderen van 15 jaar straks weer kunnen schrijven en lezen, jij gaat ervoor zorgen dat arme mensen straks even lang leven als rijke mensen, in plaats van zeven jaar korter, jij gaat ervoor zorgen dat de kosten van de energietransitie vooral worden opgebracht door de mensen die het kunnen betalen, enzovoort). Jij kan zo’n leider zijn.
- Breng weer energie in de politiek, de energie van hoop en trots. Denk nog eens aan Barack Obama! Zet tegenover het pessimisme en negativisme van de populisten een meeslepend optimisme. Vertel een positief verhaal. Maar neem altijd de zorgen van de mensen echt serieus.
Ja, Frans, dan ga je de verkiezingen winnen.
[Abonneer je via de homepage op mijn blogs, als je op de hoogte wilt worden gehouden.]
