Alle nationale problemen zijn Europese problemen, alle lokale problemen zijn nationale problemen. En toch zijn gemeenteraadsverkiezingen belangrijk.
Ik ga dus stemmen op woensdag 18 maart 2026! Maar op welke partij en op wie? Ik zie dat de media moeite doen om allerlei lokale thema’s aan te dragen. Ik zie ook dat partijen erg hun best doen om de onderlinge verschillen aan te geven. Maar als partijen al verschillend denken, dan gaat het vaak over thema’s waarover het rijk beslist, of anders: Europa of de markt.
Dat heeft alles te maken met de beslissing die ooit in de negentiende eeuw is gevallen om gemeenten een belangrijk deel van het rijksbeleid te laten uitvoeren. Daarom zijn gemeenten heel belangrijk voor burgers als loket van de overheid, en kunnen gemeenteraden tegelijkertijd weinig voor burgers betekenen. Om het gechargeerd te zeggen: gemeenteraden kiezen en controleren de wethouders bij het uitvoeren van het rijksbeleid.
Bij gemeenteraadsverkiezingen heeft het dan ook geen zin om politieke programma’s te lezen en te vergelijken. Als je alle zaken waar gemeenteraden niet overgaan weglaat, zul je weinig verschillen meer vinden. Zo kan het gebeuren dat D66 in Rotterdam zich afficheert als de partij voor de groene stad, terwijl in Oegstgeest GroenLinks-PvdA zich afficheert als de partij voor het groene dorp. Natuurlijk, bomen willen we allemaal. Maar de hoogte van de bijstand, die je aan het gemeentelijk loket moet halen, wordt geheel in Den Haag bepaald.
Maar als de programma’s niet onderscheidend zijn, heeft stemmen dan wel zin? Ja zeker heeft stemmen zin. Omdat ik graag wil meebeslissen over wie dat rijksbeleid op gemeentelijk niveau gaat uitvoeren! Alleen loop ik daarbij tegen twee problemen op.
Niet de burger, maar de gemeenteraden kiezen de belangrijkste uitvoerders van beleid, de wethouders. Die angst om de belangrijkste mensen (ministers, wethouders) niet te laten kiezen door het volk hoort bij onze angstige democratie (wie doet daar eens wat aan?). En als het om de verkiezing van de gemeenteraad gaat: ik ken in Oegstgeest slechts één kandidaat, omdat hij toevallig meedoet aan hetzelfde bootcamp-clubje. Het is een aardige man, hij wekt een serieuze indruk, maar of hij een goede wethouder is geweest, kan ik slechts vermoeden.
Ik zou dus op personen moeten stemmen, maar ik ken geen personen. Ja, dan kies ik toch maar weer voor een landelijke partij. Omdat de partij iets zegt over de mensen die zich voor die partij inzetten. Iemand die voor Gaza opkomt, heeft het hart op de goede plaats. En ook al heeft de gemeente niets over Gaza te zeggen, heb ik graag raadsleden en wethouders die het hart op de goede plaats hebben.
Verder kom ik niet.
[Abonneer je via de homepage op mijn blogs, als je op de hoogte wilt worden gehouden.]
Heel herkenbaar voor mij. Ik worstelde al jaren met het dilemma "landelijk of lokaal stemmen". Tot ik besloot om me actief in te leven in de lokale gemeentelijke politiek. Ondanks dat het "maar" een een kleine randgemeente is heeft Rijswijk een interessante politieke samenstelling. Doordat ik met mijn jongste zoon en vrouw samen redelijk bekend ben met de lokale politieke partijen en leden. Daardoor kunnen we een weloverwogen keuze maken door op een specifieke kandidaat van een "landelijke" partij te stemmen.
En wat als je landelijke partij niet is vertegenwoordigd?
Is er een landelijke partij die zich werkelijk bekommert om Gaza?
Liever een lokale partij die zich inzet en voor Gaza en voor de lokale inwoners.