Mona Keijzer’s symboolpolitiek

We hebben in Nederland 60.000 recreatiewoningen die permanent worden bewoond. Formeel mag dat niet, maar gemeenten gedogen in veel gevallen permanente bewoning. Je zou je kunnen afvragen: waarom zijn gemeenten gaan gedogen? Ik vermoed dat het antwoord simpel is: ze hebben onvoldoende gehandhaafd. En als je niet handhaaft dat mensen recreatiewoningen slechts als recreatiewoning mogen gebruiken, zal het permanente gebruik geleidelijk toenemen. Ten eerste is er woningnood en ten tweede is het in veel recreatiewoningen heel aangenaam wonen. Vergeet niet dat veel van die huizen tegenwoordig gewoon aan het ‘Bouwbesluit’ voldoen. En naarmate er meer recreatiewoningen permanent worden bewoond zal het moeilijker worden om te handhaven en laten gemeenten het er verder bij zitten. Ze noemen dat gedogen. 

Het demissionaire kabinet had de kiezers beloofd dat permanente bewoning voortaan overal moest worden gedoogd. Minister Mona Keijzer is daarop teruggekomen. Ze wil met een instructieregel komen die aangeeft aan dat gemeenten in hun omgevingsplan moeten voorzien in het toestaan van bestaand gebruik van een recreatiewoning voor permanente bewoning onder voorwaarden. En dat niet voor altijd maar voor de duur van 10 jaar. De regel geldt voor alle bewoners die al op 16 mei 2024 permanent in hun recreatiewoning woonden. 

In de media is de indruk ontstaan dat de minister met deze regel de woningnood wil terugdringen. Dat is onjuist en zou ook vreemd zijn omdat er niet één woning bij komt met deze instructieregel. De minister beoogt mensen rechtszekerheid te bieden, zeker in het licht van de bestaande woningnood. Als je nergens anders heen kan, is het fijn om permanent in een recreatiewoning te zitten. 

Het klinkt mooi, maar het is symboolpolitiek. Ik geef vier argumenten. 

• Het optreden van de minister suggereert dat de gemeenten onvoldoende gedogen en dat ze daartoe moeten worden gedwongen. Ik vermoed dat er intussen nergens meer wordt gehandhaafd. Deze instructieregel is dus overbodig. Bovendien zijn al veel gemeenten bezig met het legaliseren van recreatieparken: de bestemming ‘recreatiewoning’ wordt gewijzigd in ‘woning’. Het zou jammer zijn als ze daarmee zouden moeten stoppen. 
• Ik begrijp niet hoe je de rechtszekerheid voor de bewoners kan vergroten, met een regeling die na tien jaar zal aflopen. Overigens is gedogen per definitie een vorm van rechtsonzekerheid omdat je afspreekt dat de regels niet worden nageleefd. 
• Je beperkt de vrijheid van de bewoners enorm door uit te spreken dat het gedogen slechts geldt voor de mensen die in mei 2024 permanent in de recreatiewoning woonden. Dat betekent dat ze in veel gevallen de woning nooit meer voor een redelijk bedrag kunnen verkopen, aangezien de koper wel verplicht is om te recreëren. 
• Gedogen lost niets op voor veel onzekere bewoners, ook niet als de minister zegt dat we nog eens tien jaar gaan gedogen. Banken geloven er namelijk niet in. Hypotheekverschaffing is bijna altijd onmogelijk. Gedogen is dus niet alleen een vorm van rechtsonzekerheid, maar ook van rechtsongelijkheid. 

Natuurlijk is er een storm van protest opgestoken tegen de plannen van Mona Keijzer. Vooral de VNG maakt zich boos dat de minister de gemeenten tot bepaald beleid gaan verplichten. De gemeenten zouden veel beter in staat zijn om de verschillende belangen af te wegen. Misschien zou het de VNG helpen als ze eenmaal onbevangen naar het onderwerp kijken en de chaos bezien die de overheid al decennia heeft aangericht rondom het onderwerp van de recreatiewoningen. Over een onbetrouwbare overheid gesproken. Zowel de gemeenten en het Rijk zouden zich hier moeten schamen. 

Ik ken inmiddels alle argumenten voor en tegen recreatieparken, voor en tegen het gedogen van permanente bewoning op recreatieparken, voor en tegen het legaliseren van recreatieparken. Het brengt dit pijnlijke dossier niet verder. De werkelijkheid is dat 60.000 woningen in strijd met de regels permanent worden bewoond. Om de simpele reden dat de overheid gewoon niet in staat is om de regels te handhaven en of de eigen regels niet wil handhaven. Zo'n overheid wil ik niet. Dan is er nog maar één oplossing: stop met het onderscheid tussen recreatiewoningen en gewone woningen. En maak een onderscheid tussen huizen die wel aan het Bouwbesluit voldoen en huizen die dat niet doen. En elk huis dat aan het Bouwbesluit voldoet, mag wat mij betreft voortaan permanent worden bewoond. Dat is echte rechtszekerheid. 

[Abonneer je via de homepage op mijn blogs, als je op de hoogte wilt worden gehouden.]

• Andere Ruimte artikelen